სომხური დიასპორა

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Armenian Diaspora.png

სომხური დიასპორასომეხთა სათვისტომოები, რომლებიც ცხოვრობენ სომხეთის გარეთ, მათ შორის, მთიან ყარაბაღში, აზერბაიჯანის რესპუბლიკა. მსოფლიოში მცხოვრებ სომეხთა საერთო რაოდენობა დაახლოებით 11 მილიონია,[1] აქედან სომხეთში ცხოვრობს 3.3 მილიონი,[2] ხოლო მთიან ყარაბაღში - 140 ათასი (2005).[3]

ისტორია[რედაქტირება]

სომეხი კერამიკოსი იერუსალიმის სომხურ კვარტალში.

სომხური დიასპორა არსებობდა იმ მომენტიდან, როდესაც 1375 წელს კილიკიის სამეფო დაეცა მამლუქებთნ) ომში. დიასპორა ძალზე გაიზარდა ე. წ. სომხების გენოციდის შემდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ სომხების დიდი ნაწილი დაიღუპა, ზოგმა გაქცევა შეძლო. ისინი, ძირითადად, დასახლდნენ აღმოსავლეთ ევროპის, ბალკანეთისა და ახლო აღმოსავლეთის სხვადასხვა ქალაქებში, მათ შორის, ალეპოში (სირია, ათენში (საბერძნეთი), თბილისში და ბათუმში (საქართველო, ბეირუთში (ლიბანი), პლოვდივში (ბულგარეთი), ოდესაში და სევასტოპოლში (უკრაინა), მოსკოვში და სოჭში (რუსეთი) და სხვა.

სომხური დიასპორა ქვეყნების მიხედვით[რედაქტირება]

ქვეყანა უმთავრესი სომხური სათვისტომოები სომეხთა რაოდენობა ენის დიალექტი
1 დროშა: რუსეთი რუსეთი მოსკოვი, ჩრდილოეთი კავკასია, ვლადივოსტოკი 1 130 491[4] აღმოსავლური და დასავლური სომხური
2 დროშა: საფრანგეთი საფრანგეთი პარიზი, მარსელი, ლიონი 500 000[5][6] აღმოსავლური და დასავლური სომხური
3 დროშა: ირანი ირანი თეირანი, ისპაჰანი, ჯულფა, თავრიზი, ურმია, ჩრდილოეთი ირანი 400 000[7] აღმოსავლური სომხური
4 დროშა: ამერიკის შეერთებული შტატები აშშ ლოს-ანჯელესი, გლენდეილი, ფრესნო, ბოსტონი, უოთერთაუნი, დეტროიტი 385 488 (2000 წლის აღწერა)[8] აღმოსავლური და დასავლური სომხური
5 დროშა: საქართველო საქართველო თბილისი, ჯავახეთი, აჭარა

აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა (გაგრის, სოხუმისა და გულრიფშის რაიონები)
248 900 (2004 წლის აღწერა)[9]

44,869 (2003 წლის აღწერა, სეპარატისტული მთავრობის მონაცემები)[10].
აღმოსავლური სომხური
6 სირიის დროშა სირია დამასკო, ალეპო, ელ-კამიშლი 190 000[11] დასავლური სომხური
7 ლიბანის დროშა ლიბანი ბეირუთი, ბურჯ ჰამუდი, ანჯარი 140 000[12] დასავლური სომხური
8 დროშა: აზერბაიჯანი აზერბაიჯანი სტეფანაკერტი (მთიანი ყარაბაღის არაღიარებული რესპუბლიკა), ბაქო 156,000[13][14] აღმოსავლური სომხური
9 დროშა: არგენტინა არგენტინა ბუენოს-აირესი, კორდოვა (არგენტინა) 130 000[15] დასავლური სომხური
10 დროშა: უკრაინა უკრაინა კიევი, ოდესა, ყირიმი, დნეპროპეტროვსკი, დონეცკი, ზაპოროჟიე, ლუგანსკი, ხარკოვი 99 894 (2001 წლის აღწერა)[16] აღმოსავლური სომხური
11 დროშა: პოლონეთი პოლონეთი 92 000 [17] დასავლური და აღმოსავლური სომხური
12 დროშა: თურქეთი თურქეთი Istanbul, with remaining communities in Vak?fl? and Sason as well as Hamshenis who have retained their Armenian dialect (Homshetsi) in the Artvin Province. 40 000-დან 70 000-მდე (ჰემშინების გამოკლებით)[18] დასავლური სომხური
13 იორდანიის დროშა იორდანია 70 000[19] დასავლური სომხური
14 დროშა: უზბეკეთი უზბეკეთი 70 000[20] აღმოსავლური სომხური
15 დროშა: გერმანია გერმანია 42 000[21] დასავლური და აღმოსავლური სომხური
16 დროშა: კანადა კანადა მონრეალი, ლავალი, ტორონტო, კემბრიჯი, ვანკუვერი 40 505 (2001 წლის აღწერა)[8] დასავლური და აღმოსავლური სომხური
17 დროშა: ბრაზილია ბრაზილია სან-პაულუს რაიონი 40 000[22] დასავლური სომხური
18 საბერძნეთის დროშა საბერძნეთი ათენი, თესალონიკი, პირეა 35 000[23] დასავლური და აღმოსავლური სომხური
19 დროშა: ავსტრალია ავსტრალია მელბურნი, სიდნეი 45 000[24] დასავლური და აღმოსავლური სომხური
20 დროშა: თურქმენეთი თურქმენეთი 30 000[25] აღმოსავლური სომხური
21 დროშა: ბულგარეთი ბულგარეთი სოფია, პლოვდივი 30 000[26] დასავლური და აღმოსავლური სომხური
22 ბელარუსის დროშა ბელორუსი 25 000[27] აღმოსავლური სომხური
23 ყაზახეთის დროშა ყაზახეთი 26 000[28] აღმოსავლური სომხური
24 ერაყის დროშა ერაყი ბაღდადი, მოსული, ზახო,ბასრა,ავზროგი,კირკუკი. 20 000[29][30] დასავლური სომხური
25 ურუგვაის დროშა ურუგვაი 19000[31] დასავლური სომხური
26 გაერთიანებული სამეფოს დროშა დიდი ბრიტანეთი ლონდონი, მანჩესტერი 18 001[32] დასავლური და აღმოსავლური სომხური
27 უნგრეთის დროშა უნგრეთი ბუდაპეშტი და პეშტის რეგიონი 15 000[33] დასავლური სომხური
28 ბელგიის დროშა ბელგია 10 000[34] დასავლური სომხური
29 ჩეხეთის დროშა ჩეხეთი 10 000[35] დასავლური სომხური
30 ისრაელის დროშა ისრაელი/პალესტინის დროშა პალესტინა იერუსალიმის სომხური კვარტალი 9 800 დასავლური სომხური
31 ეგვიპტის დროშა ეგვიპტე კაირო, ალექსანდრია 8 200 დასავლური სომხური
32 მოლდოვის დროშა მოლდოვა 7 000 აღმოსავლური სომხური
33 ნიდერლანდის დროშა ნიდერლანდი ამსტერდამი, დორდრეხტი, ჰააგა, ლეიდენი, როტერდამი 6 000 დასავლური სომხური
34 ტაჯიკეთის დროშა ტაჯიკეთი 6 000 აღმოსავლური სომხური
35 ლატვიის დროშა ლატვია 5 000 აღმოსავლური სომხური
36 შვეიცარიის დროშა შვეიცარია 5 000 დასავლური სომხური
37 შვედეთის დროშა შვედეთი 5000 დასავლური და აღმოსავლური სომხური
38 ქუვეითის დროშა ქუვეითი 5 000 დასავლური სომხური
39 ყირგიზეთის დროშა ყირგიზეთი 3 285 აღმოსავლური სომხური
40 არაბთა გაერთიანებული საამიროების დროშა არაბთა გაერთიანებული საამიროები 3000 დასავლური სომხური
41 დანიის დროშა დანია 3000 დასავლური სომხური
42 ავსტრიის დროშა ავსტრია 3000 დასავლური სომხური
43 კვიპროსის დროშა კვიპროსი ნიქოზია, ლიმასოლი და ლარნაკა 2 740 (1987 წლის აღწერა) დასავლური სომხური
44 ვენესუელის დროშა ვენესუელა 2500 დასავლური სომხური
45 ლიტვის დროშა ლიტვა 2500 აღმოსავლური სომხური
46 იტალიის დროშა იტალია მილანი, რომი, ვენეცია 2 500 დასავლური სომხური
47 ესტონეთის დროშა ესტონეთი 2 000 აღმოსავლური სომხური
48 რუმინეთის დროშა რუმინეთი 1 780 დასავლური სომხური
49 ესპანეთის დროშა ესპანეთი 1 000 დასავლური სომხური
50 ნორვეგიის დროშა ნორვეგია 1 000 დასავლური სომხური
51 ფინეთის დროშა ფინეთი 1 000 დასავლური სომხური
52 ჩილეს დროშა ჩილე 1 000 დასავლური სომხური
53 სუდანის დროშა სუდანი 1 000 დასავლური სომხური
54 ტაილანდის დროშა ტაილანდი 1 000 დასავლური სომხური
55 ჰონდურასის დროშა ჰონდურასი 900 დასავლური სომხური
56 ახალი ზელანდიის დროშა ახალი ზელანდია 600 დასავლური სომხური
57 მექსიკის დროშა მექსიკა 560 დასავლური სომხური
58 ალბანეთის დროშა ალბანეთი 500 დასავლური სომხური
59 ინდოეთის დროშა ინდოეთი კალკუტა 500 დასავლური და აღმოსავლური სომხური
60 კოლუმბიის დროშა კოლუმბია 250—300? დასავლური სომხური
61 მონაკოს დროშა მონაკო 200 დასავლური სომხური
62 სამხრეთ აფრიკის დროშა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა 200 დასავლური სომხური
63 კატარის დროშა კატარი 150 დასავლური სომხური
64 კუბის დროშა კუბა 100 დასავლური სომხური
65 ეთიოპიის დროშა ეთიოპია 100 დასავლური სომხური
66 დომინიკელთა რესპუბლიკის დროშა დომინიკელთა რესპუბლიკა 75 დასავლური სომხური
67 ირლანდიის დროშა ირლანდია 50 დასავლური სომხური
68 კოსტა-რიკას დროშა კოსტა-რიკა 40 დასავლური სომხური
69 სინგაპურის დროშა სინგაპური 35 დასავლური სომხური
70 პერუს დროშა პერუ 35 დასავლური სომხური
71 ზიმბაბვეს დროშა ზიმბაბვე 28 დასავლური სომხური
72 ინდონეზიის დროშა ინდონეზია 20 დასავლური სომხური
73 პაკისტანის დროშა პაკისტანი 20-200? დასავლური სომხური
74 გვატემალის დროშა გვატემალა 20-50? დასავლური სომხური
75 ნიკარაგუას დროშა ნიკარაგუა 10-20? დასავლური სომხური

სქოლიო[რედაქტირება]

  1. ArmeniaDiaspora.com
  2. Nouvelles d'Arménie Magazine (2008-02-24). 3 299 900 habitants en Arménie au 1er janvier 2008 (French).
  3. The National Statistical Service of the Nagorno-Karabakh Republic
  4. По даным всероссийской переписи населения 2002 года
  5. The Education for Development Institute maintains an extensive site about Armenia that includes information about the Armenian diaspora in various countries. Their numbers generally agree with other sources when those are available; where we don’t have a more authoritative source, we are following their numbers.
  6. French in Armenia "genocide" row. წაკითხვის თარიღი: 2007-04-21.
  7. The Encyclopedia of the Orient states that there are 400,000 ethnic Armenians living in Iran.
  8. 8.0 8.1 See Armenian-American; EuroAmerican.net presents official data from the 2000 U.S. Census (including state-by-state data), which states that there are 385,488 people of Armenian ancestry currently living in the United States. The 2001 Canadian Census determined that there are 40,505 persons of Armenian ancestry currently living in Canada. However, these are liable to be low numbers, since people of mixed ancestry, very common in North America tend to be under-counted. The Armenian Embassy in Canada estimates 1 million ethnic Armenians in the U.S. and 100,000 in Canada. The Armenian Church of America makes a similar estimate. By all accounts, over half of the Armenians in the United States live in California.
  9. Georgia: ""The State Department for Statistics of Georgia"": 248,900 represents 5.7 % ethnic Armenians in an estimated national population of 4,371,500 (The Official data of 2002). ""The World Factbook"": 267,000 represents 5.7 % ethnic Armenians in an estimated national population of 4,693,892 (July 2004 est.). Nationmaster.com: Georgia: 400,000 represents 8.1 % ethnic Armenians in an estimated national population of 4,934,413 (The Official data of 1989).
  10. Население Абхазии 2003
  11. The Encyclopedia of the Orient states that 160,000 Apostolic Armenians and 30,000 Catholic Armenians live in Syria. That number together makes up 190,000.
  12. The Encyclopedia of the Orient states that 120,000 Apostolic Armenians and 20,000 Catholic Armenians live in Lebanon. That number together makes up 140,000.
  13. Nationmaster.com:Azerbaijan: 156,000 represents 2 % ethnic Armenians in an estimated national population of 7,830,764 (July 2003 est.) combined with the note «almost all Armenians live in the separatist Nagorno-Karabakh region».
  14. Этнический состав Азербайджана (по переписи 1999 года) По данным переписи, за пределеми Нагорного Карабаха проживает 645 человек, из них 378 или 59% армян живет в Баку, а остальные в сельских районах
  15. There are 130,000 Armenians living in Argentina according to Armeniandiaspora.com.
  16. The 2001 census Ukrainian census held in 2001 recorded 99,894 Armenians.
  17. There are 92,000 Armenians living in Poland according to Armeniandiaspora.com.
  18. Turay, Anna. Tarihte Ermeniler. [http://www.bo lsohays.com Bolsohays:Istanbul Armenians]. წაკითხვის თარიღი: 2007-01-04.
  19. The Encyclopedia of the Orient states that 70,000 Armenians live in Jordan.
  20. There are 70,000 Armenians living in Uzbekistan according to Armeniandiaspora.com.
  21. There are 42,000 Armenians living in Germany according to Armeniandiaspora.com.
  22. There are 40,000 Armenians living in Brazil according to Armeniandiaspora.com.
  23. The Armenian-Greek Community website estimates 35,000.
  24. There are 45,000 Armenians living in Australia according to Armeniandiaspora.com.
  25. Turkmenistan: Focus on Armenian migrants
  26. There are 30,000 Armenians living in Bulgaria according to Armeniandiaspora.com.
  27. There are 25,000 Armenians living in Belarus according to Armeniandiaspora.com.
  28. There are 25,000 Armenians living in Kazakhstan according to Armeniandiaspora.com.
  29. There are 20,000 Armenians living in Iraq according to Armeniandiaspora.com
  30. Radio Free Europe
  31. There are 19,000 Armenians living in Uruguay according to Armeniandiaspora.com.
  32. There are 18,001 Armenians living in the United Kingdom according to Armeniandiaspora.com.
  33. Demographic information of Hungary.
  34. There are 10,000 Armenians living in the Belgium according to Armeniandiaspora.com.
  35. There are 10,000 Armenians living in the Czech Republic according to Armeniandiaspora.com.