საქართველოს რკინიგზა

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
საქართველოს რკინიგზა
საქ. რკინიგზის ლოგო
მატარებლები ამჟამად
ლიანდაგის სიგანე 1520 მმ
მაქს. ქანობი 37 %
მინ. რადიუსი 160 მ
გვირაბები 45
ხიდები 1714
გაშლილი სიგრძე 1879 კმ
საექსპლ. სიგრძე 1575 კმ
ორლიანდაგიანი ხაზები 290 კმ
ერთლიანდაგიანი ხაზები 1285 კმ
ვიწროლიანდაგიანი 37 კმ
წევის სახეობა მუდმივი დენი
3300 V

საქართველოს რკინიგზა შავი და კასპიის ზღვებს შორის მდებარე ევრაზიის სატრანსპორტო არტერიის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ნაწილს წარმოადგენს, რომელიც უმოკლესი გზით აკავშირებს ევროპასა და ცენტრალურ აზიას.

შექმნის ისტორია[რედაქტირება]

ორი კონტინენტის სარკინიგზო ტრანსპორტით დაკავშირების იდეა XIX საუკუნის 30-ან წლებში გაჩნდა, მისი განხორციელება კი 1865 წელს დაიწყო. 1871 წ. ფოთი-ყვირილას (ახლანდელი ზესტაფონი) მონაკვეთზე გაიხსნა სარკინიგზო მოძრაობა, 1872 წლის 10 ოქტომბერს კი თბილისიდან ფოთში პირველი მატარებელი ჩავიდა. ეს თარიღი ითვლება საქართველოს რკინიგზის „დაბადების დღედ“.

ამ დღიდან დაწყებული, საქართველოს რკინიგზის მშენებლობა სწრაფი ტემპით მიმდინარეობს. შენდება რკინიგზის ხაზის განშტოებები: რიონი-ქუთაისი (1877 წ.), რიონი-ტყიბული (1887 წ.) და ზესტაფონი-ჭიათურა (1895 წ.). 1890 წლის 16 სექტემბერს დასრულდა წიფის ორლიანდაგიანი გვირაბის მშენებლობა, რომელიც იმ დროისათვის უნიკალურ ნაგებობათა რიცხვს მიეკუთვნება. საქართველოს რკინიგზის მშენებლობის მეორე ეტაპს განეკუთვნება თბილისი-ბაქოს სარკინიგზო ხაზი, რომელიც 1883 წელს შევიდა ექსპლუატაციაში. ამ მოვლენამ შავი ზღვის საშუალებით, კერძოდ კი ბათუმის პორტიდან, აზერბაიჯანის ნავთობის მსოფლიო ბაზარზე ექსპორტს ჩაუყარა საფუძველი. 1899 წელს გაიხსნა სარკინიგზო მოძრაობა საქართველოსა და სომხეთს შორის.

განვითარება[რედაქტირება]

თბილისის რკინიგზის სადგური, ფოტო დაახ. 1900

ბორჯომის ხეობა ყოველთვის წარმოადგენდა განსაკუთრებული ინტერესის საგანს, რასაც მისი საკურორტო თვისებები და მსოფლიოში ცნობილი მინერალური წყალი „ბორჯომი“განაპირობებდა. ჯერ კიდევ 1894 წელს აშენდა ხაშური-ბორჯომის სარკინიგზო უბანი, რასაც 1902 წელს დაემატა ბორჯომი-ბაკურიანის ვიწროლიანდაგიანი სარკინიგზო ხაზი, რომელიც სათხილამურო სპორტის მოყვარულებსა და ტურისტებს დღესაც ემსახურება.

საქართველოს რკინიგზა
რუსეთის ჩრდილოეთი
0.0 რუსეთის სახელმწიფო საზღვარი Flag of Russia.svg[1]
გაგრა[1]
გუდაუთა[1]
ახალი ათონი[1]
0.0 სოხუმი[1]
გულრიფში[1]
ტყვარჩელი[1]
ოჩამჩირე[1]
გალი[1]
ჯვარი
0.0 აფხაზეთის ადმინისტრაციული საზღვარი აფხაზეთის დროშა[1]
ზუგდიდი
ფოთის პორტი -კავშირი შავ ზღვასთან
0.0 ფოთი
ბათუმის პორტი -კავშირი შავ ზღვასთან
0.0 ბათუმი
0.0 ხობი
0.0 ქობულეთი
0.0 აჭარის ადმინისტრაციული საზღვარი Flag of Adjara.svg
0.0 სენაკი
0.0 სამტრედია
ოზურგეთი
წყალტუბო
0.0 ქუთაისი
ტყიბული
ვალე
0.0 ზესტაფონი
ახალციხე
ჭიათურა
აწყური
ბორჯომი
ბაკურიანი
ცხინვალი[2]
0.0 ხაშური
0.0 გორი
თელავი
0.0 თბილისი
კაზრეთი
გურჯაანი
ბოლნისი
0.0 მარნეული
წნორი
0.0 რუსთავი
დედოფლისწყარო
0.0 სომხეთის სახელმწიფო საზღვარი Flag of Armenia.svg
0.0 აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვარი Flag of Azerbaijan.svg
ვანაძორი
0.0 აღსტაფა
აზერბაიჯანის სამხრეთით
კასპიის ზღვისკენ

კახეთის სარკინიგზო ხაზმა, რომლის მშენებლობა 1915 წელს დასრულდა, საქვეყნოდ ცნობილი ღვინოების („მუკუზანი“, „წინანდალი“, „რქაწითელი“, „მანავის მწვანე“და სხვ.) მწარმოებელი რაიონები მოიცვა. 1923 წელს „ფერლის“ სერიის ელმავლები „ე“ და „სუ“ სერიის ორთქმავლებით შეიცვალა. სურამის უღელტეხილის ელექტროფიკაციასთან ერთად, ექსპლოატაციაში შემოვიდა „ჯენერალ ელექტრიკის“ ფირმის „ს-10“ სერიის ელმავლები.

1932 წელს ხაშურში აშენდა პირველი საელმავლო დეპო, სადაც „ვლ-19“ სერიის პირველმა საბჭოთა ელმავალმა გამოცდა გაიარა. ამჟამად ეს პირველი ელმავალი ხაშურის სადგურში, კვარცხლბეკზეა დამონტაჟებული. საქართველოს რკინიგზის ისტორიის ერთ-ერთი ღირსშესანიშნავი თარიღი 1932 წლის 16 აგვისტოა, ამ დღეს — საბჭოთა კავშირში პირველად — სურამის უღელტეხილზე პირველმა ელმავალმა გაიარა. ამ დღიდან დაიწყო სარკინიგზო უბნების ელექტრულ წევაზე ეტაპობრივი გადასვლის პროცესი, რაც 1967 წლის ნოემბერში იქნა დასრულებული. ამ მნიშვნელოვანი მოვლენის შედეგია ის, რომ მოხდა საქართველოს რკინიგზის ყველა უბანის, მათ შორის ბორჯომი-ბაკურიანის ვიწროლიანდაგიანი ხაზის ელექტროფიცირება.

1974 წლიდან რკინიგზაზე მოძრაობას იწყებს თბილისის ელმავალმშენებელი ქარხნის მიერ გამოშვებული თანამედროვე „ვლ-10“ და „ვლ-11“ სერიის ელმავლები.

ქვეყნის მრეწველობისა და აგრარული მეურნეობის წამყვანი დარგების: მევენახეობა-მებაღეობის, მეციტრუსეობის, მეჩაიეობის სწრაფ განვითარებას ახალი სარკინიგზო ხაზების მშენებლობა მოჰყვა. ეს იყო ნატანები-ოზურგეთი (1924 წ.), ბროწეულა-წყალტუბო (1935 წ.), სენაკი-ინგირი-გალი (1930 წ.), გალი-ოჩამჩირე-სოხუმი (1938 წ.), გორი-ცხინვალი (1940 წ.).

მეორე მსოფლიო ომის დროს დაწყებულმა სოხუმი-ადლერის რკინიგზის ხაზის მშენებლობამ საქართველოს რკინიგზა რუსეთის სარკინიგზო ქსელთან დააკავშირა. ეს მშენებლობა 1949 წელს დასრულდა. 1946—1949 წწ. კავშირგაბმულობის, ავტომატიკისა და ტელემექანიკის განვითარების ხანაა — პრაქტიკაში ინერგება ავტომატური ბლოკირების, ისრებისა და გორაკის ელექტრული ცენტრალიზაციის სისტემები, სამატარებლო და სამანევრო რადიოკავშირები.

1986 წლის 31 დეკემბერს დამთავრდა მარაბდა-ახალქალაქის სარკინიგზო ხაზის მშენებლობა.

საქართველოს რთულმა გეოგრაფიულმა რელიეფმა მრავალი ხელოვნური საინჟინრო ნაგებობის მშენებლობა განაპირობა, მათი რიცხვი 3700-ს აღემატება, საერთო სიგრძე კი 108 კილომეტრია.

ამჟამად[რედაქტირება]

საქართველოს რკინიგზა ახორციელებს "თბილისის შემოვლითი რკინიგზის" პროექტს

სქოლიო[რედაქტირება]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 1.9 სარკინიგზო ხაზი მდინარე ფსოუდან მდინარე ენგურამდე საქართველოს რკინიგზის მიერ ვერ კონტროლდება და მას ექსპლუატაციას უწევს აფხაზეთის რკინიგზა.
  2. სარკინიგზო ხაზი ნიქოზიდან ცხინვალამდე ვერ კონტროლდებოდა საქართველოს რკინიგზის მიერ და დაიკეტა.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]

Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე: