რიჩარდ დოკინსი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
რიჩარდ დოკინსი
დაბ. თარიღი 26 მარტი, 1941 (1941-03-26) (73 წლის)
დაბ. ადგილი ნაირობი, კენია
მოქალაქეობა გაერთიანებული სამეფო
სამეცნიერო სფერო ეთოლოგია
ევოლუციური ბიოლოგია
სამეცნიერო ხელმძღვანელი ნიკოლაას ტინბერგენი
ჯილდოები ფარადეის ჯილდო (1990)
საერთაშორისო კოსმოსური პრიზი (1997)
მაიკლ ფარადეის პრიზი (2001)


richarddawkins.net

კლინტონ რიჩარდ დოკინსი (დ. 26 მარტი, 1941) – ინგლისელი ეთოლოგი, ევოლუციური ბიოლოგი და მწერალი. 19952008 წლებში იყო პროფესორი ოქსფორდის უნივერსიტეტში. ცნობილი გახდა 1976 წელს გამოცემული წიგნით ეგოისტი გენი, რომელმაც პოპულარობა შემატა ევოლუციის გენებზე კონცენტრირებულ ხედვას და დანერგა ცნება მემი.

დოკინსი არის ათეისტი, ბრიტანული ჰუმანისტური ასოციაციის ვიცე პრეზიდენტი და „მოძრაობა Brights"–ის მხარდამჭერი.[1] ცნობილია კრეაციონიზმისა და გონივრული დაგეგმვის კრიტიკით. 1986 წელს გამოცემულ წიგნში ბრმა მესაათე განიხილავს მესაათის ანალოგიას, რომელიც ცოცხალი ორგანიზმების სირთულეზე დაყრდნობით ზებუნებრივი შემოქმედის არსებობის არგუმენტად გამოიყენება. სანაცვლოდ, ის განიხილავს ევოლუციურ პროცესებს, როგორც ბრმა მესაათეს.

მას შემდეგ დოკინსმა რამდენიმე წიგნი დაწერა, რეგულარულად ჩნდება ტელევიზიასა და რადიოში. 2006 წელს გამოცემულ წიგნში ღმერთის დელუზია ის აცხადებს, რომ ზებუნებრივი შემოქმედის არსებობა თითქმის გამორიცხულია და რელიგიური რწმენა არის დელუზია - ფიქსირებული მცდარი მრწამ­სი. 2010 წლის იანვრის მონაცემებით, წიგნი გაიყიდა 2 მილიონიანი ტირაჟით (ინგლისურენოვანი ვერსია) და ითარგმნა 31 ენაზე.[2]

ბიოგრაფია[რედაქტირება]

კენია[რედაქტირება]

დოკინსი დაიბადა ბრიტანული კენიის დედაქალაქ ნაირობიში.[3] ის არის ჯინ მერი ვივიანისა და კლინტონ ჯონ დოკინსის (1915–2010) შვილი. მამამისი სასოფლო-სამეურნეო სფეროს საჯარო მოსამსახურე იყო ნიასალენდში, რომელიც ამჟამად მალავის ტერიტორიაზეა.[4][5]

დოკინსს უმცროსი და ჰყავს.[6] მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მამამისი გაიწვიეს მეფის აფრიკულ შაშხანებში;[7][8]ინგლისში დაბრუნდა 1949 წელს, როცა რიჩარდი 8 წლის იყო. ჯონ დოკინსმა მემკვიდრეობით მიიღო სამამულო ნაკვეთი ოვერ ნორტონ პარკი ოქსფორდშირში, რომელიც შემდეგ კომერციულ ფერმად აქცია.[4] მისი ორივე მშობელი დაინტერესებული იყო საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებით. ისინი რიჩარდის კითხვებს მეცნიერულ ჭრილში პასუხობდნენ.[9]

დოკინსი თავის ბავშვობას აღწერს, როგორც „ნორმალურ ანგლიკანურ აღზრდას".[10] მოზარდობის რაღაც ეტაპამდე ქრისტიანი იყო, შემდეგ კი დაასკვნა, რომ ევოლუციის თეორია სიცოცხლის სირთულის უკეთესი ახსნა იყო და ღმერთის რწმენა დაკარგა.[11] დოკინსი აცხადებს: „მთავარი მიზეზი, რის გამოც რელიგიური ვიყავი, ისაა, რომ სიცოცხლის კომპლექსურობით ძალიან ვიყავი აღფრთოვანებული და მივიჩნევდი, რომ მას უნდა ჰყოლოდა შემოქმედი, შემდეგ კი აღმოვაჩინე, რომ დარვინიზმი გაცილებით აღმატებული ახსნა იყო, რამაც დიზაინის არგუმენტს საფუძველი გამოაცალა."[11]

განათლება[რედაქტირება]

დოკინსი დადიოდა ოუნდლის სკოლაში ნორტჰემპტონშირში, ინგლისურ საჯარო სკოლაში, რომელსაც ინგლისის ეკლესიის გავლენა ჰქონდა,[11] 1954-59 წლებში.[12] სწავლობდა ზოოლოგიას ბალიოლის კოლეჯში, რომელიც დაამთავრა 1962 წელს; იქ ყოფნისას მას ასწავლიდა ნობელის პრემიის ლაურეატი ეთოლოგი ნიკოლაას ტინბერგენი. ტინბერგენის ხელმძღვანელობით განაგრძო მეცნიერული კარიერა და 1966 წელს მოიპოვა ხელოვნების მაგისტრისა და ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხები, რის შემდეგაც კიდევ ერთი წელი მკვლევარ ასისტენტად დარჩა.[3] ტინბერგენი პიონერი იყო ცხოველების ქცევების შესწავლაში, განსაკუთრებით ინსტინქტების, სწავლისა და არჩევნის საკითხებში;[13] ამ პერიოდში დოკინსის კვლევები ეხებოდა ცხოველების მიერ გადაწყვეტილების მიღების მოდელს.[14]

სქოლიო[რედაქტირება]

  1. Richard Dawkins: Militant atheism
  2. The God Delusion author Richard Dawkins to write his memoirs
  3. 3.0 3.1 რიჩარდ დოკინსის CV. ოქსფორდის უნივერსიტეტი. დაარქივებულია ორიგინალიდან 23 აპრილი 2008-ში. წაკითხვის თარიღი: 19 აგვისტო 2014.
  4. 4.0 4.1 დოკინსი, რიჩარდ. “ჯონ დოკინსი“, 11 დეკემბერი 2010. წაკითხვის თარიღი: 19 აგვისტო 2014. 
  5. დოკინსი, როჩარდ - თანამედროვე მწერლები. Encyclopedia.com.
  6. Darwin's child
  7. რიჩარდ დოკინსი. წინაპრის ამბავი. Houghton Mifflin Harcourt, გვ. 317. ISBN 978-0-618-00583-3. 
  8. დოკინსი, რიჩარდ. მოკლე მეცნიერული ავტობიოგრაფია. RichardDawkins.net.
  9. Richard Dawkins: The foibles of faith“, BBC News, 12 ოქტომბერი 2001. წაკითხვის თარიღი: 19 აგვისტო 2014. 
  10. პოლარდი, ნიკ (აპრილი 1995). „High Profile“. Third Way 18 (3). ISSN 0309-3492. 
  11. 11.0 11.1 11.2 ჰატენსტოუნი, საიმონ. “Darwin's child“, The Guardian, 10 თებერვალი 2003. წაკითხვის თარიღი: 19 აგვისტო 2014. 
  12. The Oundle Lecture Series. Oundle School (2012b). წაკითხვის თარიღი: 19 აგვისტო 2014.
  13. შრეიჯი, მაიკლ. “Revolutionary Evolutionist“, Wired, ივლისი 1995. წაკითხვის თარიღი: 19 აგვისტო 2014. 
  14. დოკინსი, რიჩარდ (1969). „A threshold model of choice behaviour“. Animal Behaviour 17 (1). DOI:10.1016/0003-3472(69)90120-1.