პორტალი:დამწერლობა

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
To Writi.png
რჩეული სტატია
ჰანგულზე დაწერილი გვერდი ჰუმნიმ ჯეონგ-ეუმიდან 나랏말ㅆ̖미-ს აქვს ტონური მახვილის ნიშანი

ჰანგული (კორ. 한글), ალტ. ჩოსონგული (조선글) დამწერლობა არის კორეული ენის ანბანი, რომელმაც კორეაში ჩინეთიდან შემოსული არაანბანური ჰანჯა შეცვალა. ანბანი ფონეტიკურია, მაგრამ მას მარცვლოვანი დამწერლობის გავლენაც ეტყობა, რაც ასოების მარცვლოვან ბლოკებში გაერთიანებაში გამოიხატება. ანბანი 14 თანხმოვნისგან და 10 ხმოვნისგან შედგება.

ჰანგული მეცნიერთა ჯგუფმა 1443 წელს შექმნა ჯოსონის დინასტიის მეოთხე მეფის სეჯონგ დიდის დავალებით. მეფემ ახალი ანბანის საჭიროება იმით ახსნა, რომ კორეული ენა ჩინურისგან ძალიან განსხვავდებოდა და უბრალო ხალხს უჭირდა იეროგლიფების სწავლა. ახალი ანბანის შესწავლა ყველასთვის ხელმისაწვდომი უნდა გამხდარიყო. ჰანგული ფონეტიკური დამწერლობაა, ანუ ყოველ ბგერას თითო ასო შეესაბამება. ასოთა მოხაზულობა შემუშავდა სხვა დამწერლობებისგან დამოუკიდებლად. ანბანის შექმნის პროექტი დასრულდა 1446 წელს და გამოქვეყნდა დოკუმენტში სახელად "ჰუნმინ ჯონგუმ", რაც ნიშნავს "ხალხისთვის ბგერების სწორად გამოყენებაზე". სწორედ ამ დოკუმენტის სათაურიდან წარმოიშვა ანბანის სახელიც. სამხრეთ კორეაში ანბანის გამოსვლის დღეთ 9 ოქტომბერი ითვლება, ხოლო ჩრდილოეთ კორეაში - 15 იანვარი. ამ დღეს ჰანგულის დღეს აღნიშნავენ. (...სრულად)

To Writi.png
იცოდით, რომ...
  • დღეს არსებული დამწერლობებიდან ჩინური ყველაზე ძველია. თავდაპირველად პიქტოგრამული იყო, შემდეგ კი პიქტოგრამები იეროგლიფებად გადაიქცა.
  • არაბული და ლათინური ყველაზე გავრცელებული დამწერლობებია მსოფლიოში.
  • ბერძნული პირველი ანბანია სადაც ხმოვნები შემოიღეს.
  • ფინიკიური დამწერლობა პირველი ანბანია მსოფლიოში.
  • სლავური დამწერლობა ბერძენმა კირილემ შექმნა, ამიტომ უწოდებენ მას სლავურ-კირილურს, ან უბრალოდ კირილიცას.
  • თანამედროვე 14 დაწერლობათგან სიძველით პირველ ოთხ ადგილს იკავებს ჩინური, ბერძნული, ლათინური და ებრაული. ქართული დამწერლობა მე-5 ადგილზეა . მას მოსდევს სირიული, არაბული, სომხური, ეთიოპიური, იაპონური,სლავურ-კირილური, ინდური, მონღოლური და კორეული.
To Writi.png
კატეგორიები
დამწერლობებიაბუგიდაანბანური დამწერლობებიგრაფემები
დამწერლობებიაბუგიდაანბანური დამწერლობებიგრაფემები
დასაწერი სტატიები
To Writi.png
სტატიები
თანამედროვე დამწერლობები

ანბანური დამწერლობები

კონსონანტური დამწერლობები

მარცვლოვანი

იეროგლიფური დამწერლობები

To Writi.png
ძველი დამწერლობები

ანბანური

კონსონანტური

მარცვლოვანი

პიქტოგრაფული

To Writi.png
რჩეული ფოტო
Bismillah.svg

ქუფური - არაბული კალიგრაფიის ერთ-ერთი სახესხვაობა ნასხთან ერთად. ქუფური იხმარებოდა მეჩეთებზე ორნამენტული წარწერებისათვის, მონეტების ზედწერისათვის და ყურანია ხელნაწერებისათვის. ნასხს იყენებდნენ პაპირუსზე და ქაღალდზე საწერად. ნასხი საფუძვლად დაედო არაბულ სასტამბო და კომპიუტერულ შრიფტებს. არაბული ანბანი ისლამის გავრცელებასთან ერთად გავრცელდა მაჰმადიანურ სამყაროში და დღესაც ერთ–ერთ ყველაზე გავრცელებულ ანბანად ითვლება მსოფლიოში