პანსლავიზმი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ლურჯი, თეთრი და წითელი ფერის დროშა 1848 წელს პრაღაში გამართულ პან-სლავისტურ კრებაზე მიიღეს როგორც ამ მოძრაობის ერთ-ერთი სიმბოლო

პანსლავიზმი (სრულიად სლავური მოძრაობა) არის ერთ-ერთი პან-მოძრაობა. იგი შეიქმნა XIX საუკუნეში და წამოადგენს რომანტიკული ნაციონალიზმის ერთ-ერთ გამოვლინებას. პანსლავიზმის მიზანი იყო სლავი ხალხების კულტურული, რელიგიური და პოლიტიკური ერთიანობა ევროპაში.

XX საუკუნის პანსლავისტური მოძრაობის შედეგია ჩეხოსლოვაკიისა და იუგოსლავიის წარმოშობა. ამ სახელმწიფოთა დაშლის შემდეგ გაჩნდა ეჭვი, რომ პანსლავიზმი, როგორც პოლიტიკური მოძრაობა ვერ შედგა.

მიზნები[რედაქტირება]

პანსლავიზმი ჩაისახა რომანტიზმის იდეების საფუძველზე (რომანტიზმი კი, როგორც ცნობილია, განმანათლებლობისა და რაციონალიზმის საპირისპირო მიმდინარეობა იყო). შესაბამისად პოლიტიკური ერთიანობა და სუვერენიტეტი გაიგივებული იყო რასობრივ ჰომოგენურობასთან.

პან-სლავისტების იდეები მოიცავდა ყველაფერს დაწყებული ერთიანი ჰომოგენური სლავური სახელმწიფოს აშენების იდეიდან და ვიდრე სლავურ სახელმწიფოთა კავშირის შექმნის იდეამდე. ამ უკანასკნელის შემთხვევაში მხოლოდ კულტურულ მონაპოვართა ურთიერთგაცვლა შემდგარიყო.

საკითხი სლავური სახელმწიფოს საზღვრების შესახებ ცხარე კამათის საგანი იყო, განსაკუთრებით კი დიდ დაპირისპირებას იწვევდა კითხვა იმის შესახებ, უნდა მოეცვა თუ არა ამ სლავურ სახელმწიფოსა თუ სლავთა ერთიან კავშირს რუსეთი. ეს მსჯელობები თავისი ხასიათით მეტად წააგავდა გერმანულენოვან სივრცეში 1871 წლიდან დაწყებულ დისკუსიებს დიდი და მცირე იმპერიის შექმნის შესახებ, სადაც დეკლარირებული იყო იდეა პრუსიის განსაკუთრებულ ადგილზე. არსებული იდეები პირდაპირ გადატანილი იქნა რუსულ ნაციონალისტურ იდეოლოგიაში რუსთა განსაკუთრებული მისიის შესახებ ერთ-ერთ მთავარ პოსტულატად. მსგავსი იდეოლოგია ბალკანეთშიც შეიქმნა სერბეთის განსაკუთრებული როლის შესახებ.

ისტორია[რედაქტირება]

წარმოშობა და ლიტერატურული პანსლავიზმი[რედაქტირება]

ჯერ კიდევ XVII საუკუნეში რუსეთში იმოგზაურა ხორვატმა საზოგადო მოღვაწემ იურაი კრიჟანიჩმა (Juraj Križanić), რომელმაც შექმნა მთელი რიგი წიგნებისა პოლიტიკურ, თეოლოგიურ, ლინგვისტურ და საისტორიო თემებზე. თავის ნაწერებში იგი მოუწოდებდა სრულიად რუსეთის მეთაურობით სლავთა გაერთიანებისაკენ.

ლიტერატურა[რედაქტირება]

  • Petrovich, Michael Boro: The emergence of Russian Panslavism : 1856–1870, New York 1958 (რუსული პანსლავიზმის წარმოშობა)
  • Moritsch, Andreas (გამომც.): Der Prager Slavenkongress 1848; (დონის სივრცისა და ცენტრალური ევროპის ინსტიტუტის წიგნების სერია; ტომი 7-ე), Köln / Weimar / Wien: Böhlau 2000, გვერდი 192, ISBN 3-205-99288-1

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]