ნობელის პრემიის ლაურეატები ქიმიის დარგში

ვიკიპედიიდან

ნობელის პრემია ქიმიის დარგში გაიცემა ყოველწლიურად 1901 წლიდან და შეადგენს 10 მილიონ შვედურ კრონს, რაც დაახლოებით 1,1 მლნ ევროს შეესაბამება. თუკი ერთ წელს პრემიას რამდენიმე ქიმიკოსი მიიღებს, პრემია თანატოლ ნაწილებად გაიყოფა ლაურეატებს შორის. ლაურეატების შერჩევა შვედეთის სამეფოს მეცნიერებათა აკადემიის პრეროგატივაა. 1895 წლის 27 ნოემბრით დათარიღებულ ანდერძში, რომელიც ჯილდოს მინიჭების წესს განსაზღვრავდა, პრემიის დამწესებელი ალფრედ ნობელი აღნიშნავდა, რომ ნობელის პრემია ქიმიის დარგში უნდა მიენიჭოს მას, „ვისაც ეკუთვნის ყველაზე მნიშვნელოვანი ქიმიური აღმოჩენა ან გაუმჯობესება“ . ყოველ წელს ნობელის პრემია ლაურეატს ალფრედ ნობელის გარდაცვალების დღეს, 19 დეკემბერს, გადაეცემა შვედეთის მეფის მიერ.

ჯილდოს დაწესებიდან დღემდე სულ 153 ქიმიკოსმა მიიღო ნობელის პრემია. მათგან 150 მამაკაცია (98%) და სამი ქალი (2%).

[რედაქტირება] ნობელის პრემიის ლაურეატები

ეს სია შეიცავს ქიმიის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატთა ქრონოლოგიურ ნუსხას ნობელის კომიტეტის დასაბუთებითურთ. ანბანური ნუსხას იძლევა ნობელის პრემიის ლაურეატები ქიმიის დარგში

---

1901–1910 · 1911–1920 · 1921–1930 · 1931–1940 · 1941–1950 · 1951–1960 · 1961–1970 · 1971–1980 · 1981–1990 · 1991–2000 · 2001–დღემდე

---

[რედაქტირება] 1901—1910

წელი	პიროვნება	ქვეყანა	მოტივირება პრემიის მინიჭებისათვის	სურათი
1901	იაკობ ჰენდრიკ ვანტ-ჰოფი (1852–1911)	ნიდერლანდი	„პრემია მიენიჭა ხსნარებში ოსმოსური წნევის და ქიმიური დინამიკის განსაკუთრებული მნიშვნელობის აღმოჩენისთვის“
1902	ემილ ფიშერი (1852–1919)	გერმანიის იმპერია	„საქარიდული და პურინული ჯგუფის შემცველი ნივთიერებების სინთეზისთვის ჩატარებული ექსპერიმენტებისთვის“
1903	სვანტე ავგუსტ არენიუსი (1859–1927)	შვედეთი	„პრემია მიენიჭა ქიმიის განვითარებაში მისი ელექტროლიტური დისოციაციის თეორიის განსაკუთრებული მნიშვნელობისთვის“
1904	სერ უილიამ რამზაი (1852–1916)	გაერთიანებული სამეფო	„ატმოსფეროში სხვადასხვა ინერტული აირების აღმოჩენისა და პერიოდულ სისტემაში მათი მდებარეობის განსაზღვრისათვის“
1905	ადოლფ ბაიერი (1835–1917)	გერმანიის იმპერია	„ორგანული საღებავებისა და ჰიდროარომატულ ნაერთებზე ჩატარებული სამუშაოების შედეგად ორგანული ქიმიისა და ქიმიური მრეწველობის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის“
1906	ანრი მუასანი (1852–1907)	საფრანგეთი	„ელემენტ ფტორის მიღებისა და ლაბორატორულ და სამრეწველო პრაქტიკაში ელექტროღუმელის შეტანისათვის, რომელსაც მის პატივსაცემეად მისი სახელი მიენიჭა“
1907	ედუარდ ბუხნერი (1860–1917)	გერმანიის იმპერია	„უჯრედგარეთა ფერმეტაციის აღმოჩენისა და ბიოქიმიაში ჩატარებული სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაოებისთვის“
1908	ერნესტ რეზერფორდი (1871–1937)	გაერთიანებული სამეფო/ახალი ზელანდია	„ქიმიაში რადიოაქტიური ნივთიერების ელემენტთა გახლეჩვის სფეროში მის მიერ ჩატარებული კვლევისათვის“
1909	ვილჰელმ ოსტვალდი (1853–1932)	გერმანიის იმპერია	„რეაქციათა სიჩქარეებისა და ქიმიური წონასწორობის მართვის პრინციპების კვლევისა და კატალიზმში ჩატარებული სამუშაოების წვლილის აღიარებისთვის“
1910	ოტო ვალახი (1847–1931)	გერმანიის იმპერია	„ორგანული ქიმიის და ქიმიური მრეწველობის განვითარებაში მისი მიღწევების და აგრეთვე მის მიერ ალიციკლური ნაერთების სფეროში ჩატარებული სამუშოებისათვის“

[რედაქტირება] 1911—1920

წელი	პიროვნება	ქვეყანა	მოტივირება პრემიის მინიჭებისათვის	სურათი
1911	მარი სკლოდოვსკა-კიური (1867–1934)	პოლონეთი/საფრანგეთი	„ქიმიის განვითარებაში წვლილის შეტანისათვის: ელემენტების რადიუმისა და პოლონიუმის აღმოჩენისათვის, რადიუმის გამოყოფისათვის, მისი ბუნებისა და ნაერთების შესწავლისათვის“
1912	ვიქტორ გრინიარი (1871–1935)	საფრანგეთი	„ორგანული ქიმიის განვითარებაში მნიშვნელოვანი რეაქტივის - გრინიარის აღმოჩენისათვის“
	პოლ საბატიე (1854–1941)	საფრანგეთი	„წვრილდისპერსული მეტალების თანაობისას ორგანული ნაერთების ჰიდროგენიზაციის მეთოდის აღმოჩენისთვის, რაც მნიშვნელოვანი სტიმული იყო ორგანული ქიმიის განვითარებისათვის“
1913	ალფრედ ვერნერი (1866–1919)	შვეიცარია	„არაორგანულ ქიმიაში ატომებისა და მოლეკულების ბმების ბუნების დადგენისათვის“
1914	თეოდორ უილიამ რიჩარდზი (1868–1928) (მიენიჭა 1915)	აშშ	„ქიმიურ ელემენტთა ატომური მასები ზუსტი დადგენისათვის
1915	რიხარდ ვილშტეტერი (1872–1942)	გერმანიის იმპერია	„მცენარეული სამყაროს მღებავი ნივთიერებების, განსაკუთრებით ქლოროფილის გამოკვლევისათვის“
1916	პრემია არ გაცემულა
1917	პრემია არ გაცემულა
1918	ფრიც ჰაბერი (1868–1934) (მიენიჭა 1919)	გერმანიის იმპერია	„ამიაკის სინთეზისათვის მისი შემადგენელი ელემენტეგისაგან“
1919	პრემია არ გაცემულა
1920	ვალთერ ფრიდრიხ ჰერმან ნერნსტი (1864–1941) (მიენიჭა 1921)	გერმანიის იმპერია	„თერმოქიმიაში მისი შრომების აღიარებისათვის“

[რედაქტირება] 1921—1930

წელი	პიროვნება	ქვეყანა	მოტივირება პრემიის მინიჭებისათვის	სურათი
1921	ფრედერიკ სოდი (1877–1956) (მიენიჭა 1922)	გაერთიანებული სამეფო	„რადიოაქტიული ნივთიერებათა ქიმიის განვითარებისათვის იზოტოპების წარმოშობისა და ბუნების გამოკვლევისათვის“
1922	ფრანსის უილიამ ასტონი (1877–1945)	გაერთიანებული სამეფო	„მის მიერვე გამოგონილი მას-სპექტროგრაფის დახმარებით დიდი რაოდენობით არარადიოაქტიული ელემენტთა იზოტოპების აღმოჩენისათვის და მთელი რიცხვების წესის ფორმულირებისათვის “
1923	ფრიც პრეგლი (1869–1930)	ავსტრია	„ორგანული ნივთიერებათა მიკროანალიზური მეთოდის აღმოჩენისათვის“
1924	პრემია არ გაცემულა
1925	რიხარდ ზიგმონდი (1865–1929) (მიენიჭა 1926)	გერმანიის იმპერია	„კოლოიდური ხსნარების ჰეტეროგენული ბუნების დადგენისათვის და ამასთან დაკავშირებით იმ მეთოდთა შემუშავებისთვის, რომელთაც ფუნდამენტური მნიშვნელობა ჰქონდათ თანამედროვე კოლოიდურ ქიმიაში“
1926	თეოდორ სვედბერგი (1884–1941)	შვედეთი	„დისპერსიული სისტემების სფეროში ჩატარებული კვლევებისთვის“
1927	ჰაინრიხ ოტო ვილანდი (1877–1957) (მიენიჭა 1928)	გერმანიის იმპერია	„ნაღვლის მჟავასა და მის მსგავს ნივთიერებათა აღნაგობის დასადგენად ჩატარებული კვლევებისათვის“
1928	ადოლფ ვინდაუსი (1876–1959)	გერმანიის იმპერია	„სტერინებისა და მისი ვიტამინთა ჯგუფთან ბმების აღნაგობის შესწავლისათვის“
1929	ართურ ჰარდენი (1865–1940)	გაერთიანებული სამეფო	„შაქრის ფერმენტაციისა და ფერმენტული დუღილის გამოკვლევისათვის“
	ჰანს კარლ ავგუსტ სიმონ ფონ ეილერ-კელპინი (1873–1964)	შვედეთი
1930	ჰანს ფიშერი (1881–1945)	გერმანიის იმპერია	„შრომებისთვის სისხლის და მცენარეთა მღებავი ნივთიერების სტრუქტურისთვისა და ჰემინის სინთეზის კვლევისათვის“

[რედაქტირება] 1931—1940

წელი	პიროვნება	ქვეყანა	მოტივირება პრემიის მინიჭებისათვის	სურათი
1931	კარლ ბოში (1874–1940)	გერმანიის იმპერია	„მაღალი წნევის მეთოდების ქიმიაში დანერგვისა და განვითარებისათვის“
	ფრიდრიხ ბერგიუსი (1884–1949)	გერმანიის იმპერია
1932	ირვინგ ლენგმიური (1881–1957)	აშშ	„ქიმიაში ზედაპირული მოვლენების სფეროში აღმოჩენებისა და კვლევებისათვის“
1933	პრემია არ გაცემულა
1934	ჰაროლდ იური (1893–1981)	აშშ	„მძიმე წყალბადის აღმოჩენისთვის“
1935	ფრედერიკ ჟოლიო-კიური (1900–1958)	საფრანგეთი	„ახალი რადიოაქტიური ნივთიერებების სინთეზისათვის“
	ირენ ჟოლიო-კიური (1897–1956)	საფრანგეთი
1936	პეტერ იოზეფ ვილჰელმ დებაი (1884–1966)	ნიდერლანდი	„დიპოლური მომენტისა და რენტგენული სხივების და გაზებში ელექტრონთა დიფრაქციის გამოკვლევისათვის, რამაც მოლეკულური სტრუქტურების დადგენაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა“
1937	უოლტერ ნორმან ჰოუორთი (1883–1950)	გაერთიანებული სამეფო	„ნახშირწყლებისა და C ვიტამინის გამოკვლევისათვის“
	პაულ კარერი (1889–1971)	შვეიცარია	„კაროტინოიდების, ფლავინების, A და B2 ვიტამინების გამოკვლევისათვის “
1938	რიხარდ კუნი (1900–1967) (მიენიჭა 1939)	გერმანიის იმპერია	„კაროტინოიდების და ვიტამინების გამოკვლევისათვის“
1939	ადოლფ ბუტენანდტი (1903–1995)	გერმანიის იმპერია	„სასქესო ჰორმონებზე ქიმიაში ჩატარებული კვლევებისათვის“
	ლეოპოლდ რუჟიჩკა (1887–1976)	შვეიცარია	„პოლიმეთილებებისა და მაღალ ტერპენებზე ჩატარებული კვლევებისათვის“
1940	პრემია არ გაცემულა

[რედაქტირება] 1941—1950

ეს სტატია ან სექცია ამჟამად მნიშვნელოვანი დამუშავების/განვრცობის პროცესშია. თუმცა თქვენც შეგიძლიათ მიიღოთ მონაწილეობა მის დამუშავებაში. გთხოვთ იხილოთ რედაქტირების ისტორია თუ გსურთ მიმართოთ მომხმარებელს რომელმაც ეს თარგი განათავსა. თუ ეს სტატია დიდი ხნის მანძილზე არ განახლებულა, მაშინ გთხოვთ ამოიღოთ ეს თარგი. თუ ეს სტატია რამდენიმე სექციად არის დაყოფილი, სასურველია ყოველ სექციაში სათითაოდ შეიტანოთ ცვლილებები, რათა შემცირდეს რედაქტირების კონფლიქტის ალბათობა.

წელი	პიროვნება	ქვეყანა	მოტივირება პრემიის მინიჭებისათვის	სურათი
1941	პრემია არ გაცემულა
1942	პრემია არ გაცემულა
1943	გეორგ ჰევეში (1885–1966) (მიენიჭა 1944)	უნგრეთი	„für seine Arbeiten über die Anwendung der Isotope als Indikatoren bei der Erforschung chemischer Prozesse“
1944	ოტო ჰანი (1879–1968) (მიენიჭა 1945)	გერმანიის იმპერია	„für seine Entdeckung der Kernspaltung von Atomen“
1945	არტური ვირტანენი (1895–1973)	ფინეთი	„für seine Untersuchungen und Entdeckungen auf dem Gebiet der Agrikultur- und Nahrungsmittelchemie, insbesondere für seine Methode der Konservierung von Futtermitteln und Futterpflanzen“
1946	ჯეიმზ ბაჩელერ სამნერი (1887–1955)	აშშ	„für seine Entdeckung der Kristallisierbarkeit von Enzymen“
	ჯონ ჰაუარდ ნორთროპი (1891–1987)	აშშ	„für ihre Darstellung von Enzymen und Virus-Proteinen in reiner Form“
	უენდელ მერედით სტენლი (1904–1971)	აშშ
1947	რობერტ რობინსონი (1886–1975)	გაერთიანებული სამეფო	„für seine Untersuchungen über biologisch wichtige Pflanzenprodukte insbesondere Alkaloide“
1948	არნე ტისელიუსი (1902–1971)	შვედეთი	„für seine Arbeiten über die Analyse mit Hilfe von Elektrophorese und Adsorption, insbesondere für seine Entdeckungen über die komplexe Natur von Serum-Proteinen“
1949	უილიამ ფრენსის ჯიოკი (1895–1982)	აშშ	„für seinen Beitrag zur chemischen Thermodynamik, insbesondere für seine Untersuchungen über die Eigenschaften bei extrem tiefen Temperaturen“
1950	ოტო დილსი (1876–1954)	გერმანია	„für ihre Entdeckungen und die Entwicklung der Dien-Synthese“
	კურტ ალდერი (1902–1958)	გერმანია

[რედაქტირება] 1951—1960

წელი	პიროვნება	ქვეყანა	მოტივირება პრემიის მინიჭებისათვის	სურათი
1951	ედუინ მატისონ მაკმილანი (1907–1991)	აშშ	„für ihre Entdeckungen in der Chemie der Transurane“
	გლენ თეოდორ სიბორგი (1912–1999)	აშშ
1952	არჩერ ჯონ პორტერ მარტინი (1910–2002)	გაერთიანებული სამეფო	„für ihre Erfindung der Verteilungs-Chromatographie“
	რიჩარდ ლორენს მილინგტონ სინგი (1914–1994)	გაერთიანებული სამეფო
1953	ჰერმან შტაუდინგერი (1881–1965)	გერმანია	„für seine Entdeckungen auf dem Gebiet der makromolekularen Chemie“
1954	ლაინუს კარლ პოლინგი (1901–1994)	აშშ	„für seine Forschungen über die Natur der chemischen Bindung und ihre Anwendung zur Aufhellung der Struktur komplexer Substanzen“
1955	ვინსენტ დიუ ვინიო (1901–1978)	აშშ	„für seine Arbeiten der biochemisch bedeutsamen Schwefelverbindungen, besonders für die erste Synthese eines Polypeptidhormons“	ფაილი:Vincent du Vigneaud 1955.jpg
1956	სირილ ნორმან ჰინშელვუდი (1897–1967)	გაერთიანებული სამეფო	„für ihre Forschungen über die Mechanismen chemischer Reaktionen“
	ნიკოლოზ სემიონოვი (1896–1986)	სსრკ
1957	ალეგზანდერ Robert ტოდი (1907–1997)	გაერთიანებული სამეფო	„für seine Arbeiten über Nukleotide und Co-Enzymnukleotide“
1958	ფრედერიკ სანგერი (1918)	გაერთიანებული სამეფო	„für seine Arbeiten über die Struktur der Proteine, besonders des Insulins“
1959	იაროსლავ ჰეიროვსკი (1890–1967)	ჩეხოსლოვაკია	„für seine Entdeckung und Entwicklung der polarographischen Methode der Analyse“
1960	უილარდ ფრენკ ლიბი (1908–1980)	აშშ	„für seine Methode der Anwendung von Kohlenstoff 14 zur Altersbestimmung in Archäologie, Geologie, Geophysik und anderen Zweigen der Wissenschaft“ (siehe: Radiokarbonmethode)

[რედაქტირება] 1961—1970

წელი	პიროვნება	ქვეყანა	მოტივირება პრემიის მინიჭებისათვის	სურათი
1961	მელვინ კელვინი (1911–1997)	აშშ	„für seine Forschungen über die Kohlensäure-Assimilation der Pflanzen“
1962	მაქს ფერდინანდ პერუცი (1914–2002)	გაერთიანებული სამეფო	„für ihre Studien über Strukturen der Globulinproteine“
	ჯონ კოუდერი კენდრუ (1917–1997)	გაერთიანებული სამეფო
1963	კარლ ციგლერი (1898–1973)	გერმანია	„für ihre Entdeckungen auf dem Gebiet der Chemie und der Technologie der Hochpolymeren“ (Ziegler-Natta-Katalysator)
	ჯულიო ნატა (1903–1979)	იტალია
1964	დოროთი კროუფუტ-ჰოჯკინი (1910–1994)	გაერთიანებული სამეფო	„für ihre Strukturbestimmung biologisch wichtiger Substanzen mit Röntgenstrahlen“
1965	რობერტ ბერნზ ვუდვორდი (1917–1979)	აშშ	„für seine Arbeiten auf dem Gebiet der Naturstoffsynthesen“
1966	რობერტ მალიკენი (1896–1986)	აშშ	„für seine grundlegenden Arbeiten über die chemischen Bindungen und die Elektronenstruktur der Moleküle mit Hilfe der Orbital-Methode“
1967	მანფრედ აიგენი (* 1927)	გერმანია	„für ihre Untersuchungen von extrem schnellen chemischen Reaktionen, die durch Zerstörung des Gleichgewichts durch sehr kurze Energieimpulse ausgelöst werden“
	რომალდ ჯორჯ რეიფორდ ნორიში (1897–1978)	გაერთიანებული სამეფო
	ჯორჯ პორტერი (1920–2002)	გაერთიანებული სამეფო
1968	ლარს ონსაგერი (1903–1976)	აშშ	„für die Entdeckung der nach ihm benannten reziproken Beziehungen, die grundlegend für die Thermodynamik der irreversiblen Prozesse sind“
1969	დერეკ ჰაროლდ რიჩარდ ბარტონი (1918–1998)	გაერთიანებული სამეფო	„für ihre Arbeiten in der Entwicklung des Konformationsbegriffes und dessen Anwendung in der Chemie“
	ოდ ჰასელი (1897–1981)	ნორვეგია
1970	ლუის ფედერიკო ლელუარი (1906–1987)	არგენტინა	„für die Entdeckung der Zucker-Nukleotide und ihrer Funktion in der Biosynthese von Kohlehydraten“

[რედაქტირება] 1971—1980

წელი	პიროვნება	ქვეყანა	მოტივირება პრემიის მინიჭებისათვის	სურათი
1971	გერჰარდ ჰერცბერგი (1904–1999)	კანადა	„für seine Arbeiten über die Elektronenstruktur und die Geometrie bei den Molekülen, insbesondere freier Radikaler“
1972	კრისტიან ბემერ ანფინსენი (1916–1995)	აშშ	„für seine Arbeiten über Ribonuklease, insbesondere die Verbindung zwischen Aminosäurereihen und biologisch wirksamen Konformationen“
	სტანფორდ მური (1913–1982)	აშშ	„für ihren Beitrag zum Verständnis der Verbindung zwischen chemischer Struktur und katalytischer Tätigkeit des aktiven Zentrums der Ribonuklease-Moleküle“
	უილიამ ჰაუარდ სტაინი (1911–1980)	აშშ
1973	ერნსტ ოტო ფიშერი (1918–2007)	გერმანია	„für ihre bahnbrechenden unabhängig voneinander geleisteten Arbeiten über die Chemie der metallorganischen so genannten Sandwich-Verbindungen“
	ჯეფრი უილკინსონი (1921–1996)	გაერთიანებული სამეფო
1974	პოლ ჯონ ფლორი (1910–1985)	აშშ	„für seine grundlegenden Leistungen, sowohl theoretisch als auch experimentell, in der physikalischen Chemie der Makromoleküle“
1975	ჯონ უორკაპ კორნფორთი (* 1917)	ავსტრალია/გაერთიანებული სამეფო	„für seine Arbeiten über die Stereochemie von Enzym-Katalyse-Reaktionen“
	ვლადიმირ პრელოგი (1906–1998)	შვეიცარია	„für seine Forschungen in der Stereochemie organischer Moleküle und Reaktionen“
1976	უილიამ ლიფსკომი (* 1919)	აშშ	„für seine Arbeiten über die Struktur der Borane“
1977	ილია პრიგოჟინი (1917–2003)	ბელგია	„für seinen Beitrag zur irreversiblen Thermodynamik, insbesondere zur Theorie der ‚dissipativen Strukturen‘“
1978	პიტერ მიჩელი (1920–1992)	გაერთიანებული სამეფო	„für seinen Beitrag zum Verständnis biologischer Energieübertragung durch Entwicklung der chemiosmotischen Theorie“
1979	ჰერბერტ ჩარლზ ბრაუნი (1912–2004)	აშშ	„für ihre Entwicklung von Bor- beziehungsweise Phosphorverbindungen in wichtigen Reagenzien innerhalb organischer Synthesen“
	გეორგ ვიტიგი (1897–1987)	გერმანია
1980	პაულ ბერგი (* 1926)	აშშ	„für seine grundlegenden Arbeiten über Nukleinsäuren-Biochemie, unter besonderer Berücksichtigung von Hybrid-DNA“
	უოლტერ გილბერტი (* 1932)	აშშ	„für ihre Beiträge die Bestimmung von Basissequenzen in Nukleinsäuren betreffend“
	ფრედერიკ სანგერი (*1918)	გაერთიანებული სამეფო

[რედაქტირება] 1981—1990

წელი	პიროვნება	ქვეყანა	მოტივირება პრემიის მინიჭებისათვის	სურათი
1981	ფუკუი Ken’ichi (1918–1998)	იაპონია	„für ihre unabhängig voneinander entwickelten Theorien über den Verlauf chemischer Reaktionen“
	Roald ჰოფმანი (* 1937)	აშშ
1982	Aaron კლუგი (* 1926)	გაერთიანებული სამეფო	„für die Entwicklung kristallographischer Verfahren zur Entschlüsselung biologisch wichtiger Nukleinsäure-Protein-Komplexe“
1983	Henry ტაუბე (1915–2005)	აშშ	„für seine Arbeiten über die Reaktionsmechanismen der Elektronenübertragung, insbesondere bei Metallkomplexen“
1984	Robert Bruce მერიფილდი (1921–2006)	აშშ	„für seine einfache und geniale Methode zur Herstellung von Peptiden und Proteinen“ (Merrifield-Synthese)	ფაილი:Robert B. Merrifield.jpg
1985	Herbert A. ჰაუპტმანი (* 1917)	აშშ	„für ihre hervorragenden Leistungen in der Entwicklung direkter Methoden zur Bestimmung von Kristallstrukturen“
	Jerome კარლი (* 1918)	აშშ
1986	Dudley R. Herschbach (* 1932)	Vereinigte Staaten	„für ihre Mitwirkung betreffend der Dynamik chemischer Elementarprozesse“
	Yuan T. Lee (* 1936)	Vereinigte Staaten
	John C. Polanyi (* 1929)	Kanada
1987	Donald J. Cram (1919–2001)	Vereinigte Staaten	„für ihre Entwicklung und Verwendung von Molekülen mit strukturspezifischer Wechselwirkung von hoher Selektivität“ (Supramolekulare Chemie)
	Jean-Marie Lehn (* 1939)	Frankreich
	Charles Pedersen (1904–1989)	Vereinigte Staaten
1988	Johann Deisenhofer (* 1943)	Deutschland	„für die Erforschung des Reaktionszentrums der Photosynthese bei einem Purpurbakterium“
	Robert Huber (* 1937)	Deutschland
	Hartmut Michel (* 1948)	Deutschland
1989	Sidney Altman (* 1939)	Kanada/Vereinigte Staaten	„für ihre Entdeckung der chemische Prozesse beschleunigenden Eigenschaften der Ribonukleinsäure“
	Thomas R. Cech (* 1947)	Vereinigte Staaten
1990	Elias James Corey Jr. (* 1928)	Vereinigte Staaten	„für seine Formulierung wichtiger Theorien und Entwicklungen von Methoden organischer Synthese (Retrosynthese)“

[რედაქტირება] 1991—2000

Jahr	Person	Nationalität	Begründung für die Preisvergabe	Bild
1991	Richard R. Ernst (* 1933)	Schweiz	„für seine Beiträge zur Entwicklung der hochauflösenden Kernresonanzspektroskopie, einer Methode zur Analyse von Molekülstrukturen“
1992	Rudolph Arthur Marcus (* 1923)	Vereinigte Staaten	„für seine wichtigen Beiträge zur Theorie von Elektronentransfer-Reaktionen in chemischen Systemen“ (Marcus-Theorie)
1993	Kary Mullis (* 1944)	Vereinigte Staaten	„für seine Entwicklung der Polymerase-Kettenreaktion“
	Michael Smith (1932–2000)	Kanada	„für seine Entwicklung einer Methode zur Veränderung (Mutagenese) der Desoxyribonukleinsäure, auf der die Erbinformationen gespeichert sind“
1994	George A. Olah (* 1927)	Vereinigte Staaten	„für seine Erforschung der Carbokationen (positiv geladene Kohlenstoffionen), die unter anderem für die Entwicklung von Kunst- und Kraftstoffen wichtig wurde“
1995	Paul J. Crutzen (* 1933)	Niederlande	„für ihre Arbeiten zur Chemie der Atmosphäre, insbesondere über Bildung und Abbau von Ozon“
	Mario J. Molina (* 1943)	Vereinigte Staaten
	Frank Sherwood Rowland (* 1927)	Vereinigte Staaten
1996	Robert F. Curl (* 1933)	Vereinigte Staaten	„für die Entdeckung der Fullerene, auch Buckyballs genannt, einer neuen Form des Kohlenstoffs mit kugelförmigen Molekülen“
	Harold Kroto (* 1939)	Vereinigtes Königreich
	Richard E. Smalley (1943–2005)	Vereinigte Staaten
1997	Paul D. Boyer (* 1918)	Vereinigte Staaten	„für die Klärung der Synthese des energiereichen Moleküls Adenosintriphosphat (ATP)“
	John E. Walker (* 1941)	Vereinigtes Königreich
	Jens Christian Skou (* 1918)	Dänemark	„für die Entdeckung des ionentransportierenden Enzyms Natrium-Kalium-ATPase“
1998	Walter Kohn (* 1923)	Vereinigte Staaten	„für seine Entwicklung quantenchemischer Methoden“
	John Anthony Pople (1925–2004)	Vereinigtes Königreich	„für die Entwicklung von Methoden, mit denen die Eigenschaften von Molekülen und deren Zusammenwirken in chemischen Prozessen theoretisch erforscht werden können“
1999	Ahmed Zewail (* 1946)	Ägypten/Vereinigte Staaten	„für seine Studien des Übergangszustands chemischer Reaktionen mit Hilfe der Femtosekundenspektroskopie“
2000	Alan J. Heeger (* 1936)	Vereinigte Staaten	„für die Entdeckung und Entwicklung von leitenden Polymeren“
	Alan MacDiarmid (1927–2007)	Vereinigte Staaten/Neuseeland
	Hideki Shirakawa (* 1936)	Japan

[რედაქტირება] 2001—2010

Jahr	Person	Nationalität	Begründung für die Preisvergabe	Bild
2001	William S. Knowles (* 1917)	Vereinigte Staaten	„für ihre Arbeiten über chiral katalysierende Hydrierungsreaktionen“
	Ryoji Noyori (* 1938)	Japan
	Barry Sharpless (* 1941)	Vereinigte Staaten	„für seine Arbeiten über chiral katalysierende Oxidationsreaktionen“ (z.B. Sharpless-Epoxidierung)
2002	John B. Fenn (* 1917)	Vereinigte Staaten	„für ihre Entwicklung von weichen Desorptions/Ionisations-Methoden für massenspektrometrische Analysen von biologischen Makromolekülen“
	Kōichi Tanaka (* 1959)	Japan
	Kurt Wüthrich (* 1938)	Schweiz	„für seine Entwicklung der kernmagnetischen Resonanzspektroskopie zur Bestimmung der dreidimensionalen Struktur von biologischen Makromolekülen in Lösungen“
2003	Peter Agre (* 1949)	Vereinigte Staaten	„für die Entdeckung der Wasserkanäle in Zellmembranen“
	Roderick MacKinnon (* 1956)	Vereinigte Staaten	„für seine strukturellen und mechanischen Studien von Ionenkanälen in Zellmembranen“
2004	Aaron Ciechanover (* 1947)	Israel	„für die Entdeckung des Ubiquitin-gesteuerten Proteinabbaus“
	Avram Hershko (* 1937)	Israel
	Irwin Rose (* 1926)	Vereinigte Staaten
2005	Yves Chauvin (* 1930)	Frankreich	„für die Entwicklung der Metathese-Methode in der organischen Synthese“
	Robert Grubbs (* 1942)	Vereinigte Staaten
	Richard R. Schrock (* 1945)	Vereinigte Staaten
2006	Roger D. Kornberg (* 1947)	Vereinigte Staaten	„für seine Arbeiten über die molekularen Grundlagen der Gentranskription in eukaryotischen Zellen“
2007	Gerhard Ertl (* 1936)	Deutschland	„für seine Studien von chemischen Verfahren auf festen Oberflächen“
2008	Osamu Shimomura (* 1928)	Japan	„für die Entdeckung und Weiterentwicklung des grün fluoreszierenden Proteins“
	Martin Chalfie (* 1947)	Vereinigte Staaten
	Roger Tsien (* 1952)	Vereinigte Staaten

---

1901–1910 · 1911–1920 · 1921–1930 · 1931–1940 · 1941–1950 · 1951–1960 · 1961–1970 · 1971–1980 · 1981–1990 · 1991–2000 · 2001–დღემდე

---

[რედაქტირება] Rangliste nach Nationalitäten

Die Aufteilung des Preises auf mehrere Personen resultiert pro Jahr und Nation maximal in einer Zählung.

Nation	Anzahl der Verleihungen
აშშ	43
გერმანია	24
გაერთიანებული სამეფო	23
საფრანგეთი	6
შვეიცარია	6
იაპონია	5
კანადა	4
შვედეთი	4
ნიდერლანდი	3
ახალი ზელანდია	2
არგენტინა	1
ავსტრალია	1
ეგვიპტე	1
ბელგია	1
დანია	1
ფინეთი	1
ისრაელი	1
იტალია	1
ნორვეგია	1
ავსტრია	1
სსრკ	1
ჩეხოსლოვაკია	1
უნგრეთი	1

---

[რედაქტირება] რესურსები ინტერნეტში

• ნობელის პრემიის ლაურეატების ოფიციალური სია ქიმიის დარგში