ნარიმან ნარიმანოვი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ნარიმან ნარიმანოვი
აზერ. نریمان نریمان‌اوو, Nəriman Nərimanov
ნარიმან ნარიმანოვიაზერ. نریمان نریمان‌اوو, Nəriman Nərimanov
ნარიმან ნარიმანოვის პორტრეტი, გადაღებული კლიმაშევსკის ფოტოატელიეში ასტრახანში 1913 წელს
სსრკ-ს ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის 1-ლი თავმჯდომარე ასფსრ-ში
თანამდებობაზე ყოფნის დრო
30 დეკემბერი, 1922 – 19 მარტი, 1925
წინამორბედი თანამდებობა არ არსებობდა
მემკვიდრე გაზანფარ მუსაბეკოვი

აზერბაიჯანის სსრ-ს სახალხო კომისარების საბჭოს 1-ლი თავმჯდომარე
თანამდებობაზე ყოფნის დრო
28 აპრილი, 1920 – 6 მაისი, 1922
წინამორბედი თანამდებობა არ არსებობდა
მემკვიდრე გაზანფარ მუსაბეკოვი

აზერბაიჯანის სსრ-ს საგარეო საქმეთა 1-ლი სახალხო კომისარი
თანამდებობაზე ყოფნის დრო
1920 – 2 მაისი, 1921
წინამორბედი თანამდებობა არ არსებობდა
მემკვიდრე მირზა დავუდ ჰუსეინოვი

დაბადებული 2 (14) აპრილი, 1870
თბილისი, თბილისის მაზრა, თბილისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია
გარდაცვლილი 19 მარტი, 1925
მოსკოვი, რსფსრ, სსრკ
მეუღლე გიულსუმ ალიევა
შვილები ნაჯაფი
განათლება გორის სასწავლო სემინარია,
ნოვოროსისკის უნივერსიტეტი
პროფესია დაწყებითი სასწავლებლის მასწავლებელი,[1] მკურნალი[2]
რელიგია ისლამი (შიიზმი),[1] შემდეგ გახდა ათეისტი

ნარიმან კერბალაი ნაჯაფ ოღლუ ნარიმანოვი (აზერ. نریمان نریمان‌اوو, Nəriman Kərbəlayi Nəcəf oğlu Nərimanov; დ. 2 (14) აპრილი, 1870, თბილისი — გ. 19 მარტი, 1925, მოსკოვი, რსფსრ) — აზერბაიჯანელი მწერალი, გამოჩენილი საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე, ბოლშევიკი, აზერბაიჯანის სსრ-ის საგარეო საქმეთა სახალხო კომისარი (1920-1921) და სახალხო კომისარების თავმჯდომარე (1920-1922).

ბიოგრაფია[რედაქტირება]

ადრეული წლები[რედაქტირება]

ნარიმან ნარიმანოვი დაიბადა 1870 წლის 2 (14) აპრილს თბილისში, კერბალაი ნაჯაფისა და ხალიმი-ხანუმის ღარიბ აზერბაიჯანულ ოჯახში. ცხრაშვილიან ოჯახში იგი ყველაზე უმცროსი იყო. სახელი დაარქვეს ბაბუის, ნარიმან ალახვერდის პატივსაცემად, რომელიც გრიგოლ ორბელიანის აზრით, ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ხანენდე იყო საქართველოში. იოანე ბატონიშვილის თავის პოემაში „კალმასობა“ საიათნოვასთან ერთად ნარიმან ნარიმანოვიც ჰყავს მოხსენიებული.[3] ნარიმანოვს საკმაოდ მძიმე ბავშვობა ჰქონდა. თავის ავტობიოგრაფიაში წერს: დედაჩემს ძალიან უნდოდა ჩემი რუსულ სკოლაში შეყვანა. 1882 წელს მე ამიერკავკასიის სასწავლო სემინარიაში მიმიღეს, რომელიც დავამთავრე კიდეც. დამამთავრებელ კლასში მყოფი, სწავლის სასწავლო ინსტიტუტში გაგრძელებაზე ვფიქრობდი. მაგრამ, სამწუხაროდ, სასწავლო სემინარიის დამთავრებამდე ორი თვით ადრე მამა დამეღუპა. ამ გარემოებამ ჩემზე ძლიერ იმოქმედა და ოცნება სწავლა გამეგრძელებინა ინსტიტუტში ოცნებადვე დარჩა, მე ოჯახზე დავიწყე ფიქრი, მამის გარდაცვალების შემდეგ ოჯახი ყველა საშუალების გარეშე დარჩა.[4]

1890 წელს ნარიმანოვმა დაამთავრა ამიერკავკასიის სასწავლო სემინარია გორში.[5] სემინარიის დამთავრების შემდეგ დაინიშნა მასწავლებლად ყიზილ-აჯლოში, ბორჩალოს მაზრაში. 1891 წელს გადავიდა ბაქოში, სადაც ჯერ პროგიმნაზიაში, ხოლო შემდეგ ბაქოს ვაჟთა გიმნაზიაში ასწავლიდა.[6]

ხსოვნა[რედაქტირება]

  • ნარიმან ნარიმანოვის პატივსაცემად სსრკ-სა და აზერბაიჯანში გამოუშვეს საფოსტო მარკები.
  • 1965 წელს ნარიმანოვს ძეგლი დაუდგეს სუმგაიტში (მოქანდაკეები: ე.ისმაილოვი და ფ.ლეონტიევა),[7]1972 წელს კი ბაქოში (მოქანდაკე: ჯ.კარიაგდი).[8]
  • 1977 წელს ბაქოში გაიხსნა ნარიმან ნარიმანოვის მემორიალური მუზეუმი.
  • ნარიმანოვის ცხოვრებაზე გადაღებულია ფილმი, სახელწოდებით „ვარსკვლავები არ ქრებიან“,[9] მთავარ როლში — ვლადიმირ სამოილოვი.
  • მწერალმა მირზა იბრაგიმოვმა შექმნა რომანი-ეპოპეა, რომელიც ნარიმანოვის ცხოვრებასა და რევოლუციონერულ მოღვაწეობას მიუძღვნა.[10]

ლიტერატურა[რედაქტირება]

მ. კაზიევი ნარიმან ნარიმანოვი (ცხოვრება და მოღვაწეობა). — ბაქო: აზერბაიჯანის სახელმწიფო გამომც-ბა, 1970. — გვ. 186.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება]

  1. 1.0 1.1 Нариман Нариманов: Избранные произведения. — Баку: Азернешр, 1988. — ტომი: 1.
  2. Нариман Нариманов: Избранные произведения. — Баку: Азернешр, 1988. — ტომი: 1.
  3. Казиев, 1970
  4. თარგი:Книга
  5. Нариманов Нариман Кербалай Наджаф Оглы. Педагогический словарь. დაარქივებულია ორიგინალიდან 2012-09-04-ში.
  6. История Азербайджана. — Изд-во Академии наук Азербайджанской ССР, 1960. — ტომი: 2.
  7. История искусства народов СССР / ред. Б. В. Веймарн. — М.: «Изобразительное искусство», 1984. — ტომი: 9, წიგნი 2.
  8. Джелал Магеррам оглы Карягды“, ХРОНОС. 
  9. Звезды не гаснут“, kino-teatr.ru. 
  10. Ибрагимов Мирза Аждар оглы. БСЭ. დაარქივებულია ორიგინალიდან 2012-09-04-ში.