მეტასტაბილური მდგომარეობა

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
მეტასტაბილურობა ბურთის მაგალითზე ორმოში

მეტასტაბილური მდგომარეობა (ბერძნ. μετα «საშუალებით, გზით» და ლათ. stabilis «მდგრადი»), არის ფიზიკური სისტემის არამდგრადი წონასწორობის მდგომარეობა, რაშიც სისტემა შეიძლება იყოს დიდი ხნის განმავლობაში.

მეტასტაბილური მდგომარეობა ფართოდაა გავრცელებული ბუნებაში და გამოიყენება მეცნიერებაში და ტექნიკაში. მეტასტაბილურ მდგომარეობასთანაა დაკავშირებული, მაგალითად, მაგნიტური, ელექტრული და დრეკადი გისტერეზისის მოვლენები, გადაჯერებული ხსნარების შექმნა, ფოლადის წრთობა, მინის წარმოება და სხვა.

თერმოდინამიკაში[რედაქტირება]

მეტასტაბილური მდგომარეობა შეესაბამება სისტემის თერმოდინამიკური პოტენციალის ერთერთ მინიმუმს მოცემული გარე პირობებში. მდგრად (სტაბილურ) მდგომარეობას პასუხობს ყველაზე მინიმუმი. ერთსახოვანი სისტემა მეტასტაბილურ მდგომარეობაში აკმაყოფილებს თერმოდინამიკური წონასწორობის მდგრადობის პირობებს C_P>C_V>0, (dP/dV)_T<0, ფიზიკური პარამეტრების მცირე ცვლილებებში, (თერმოდინამიკური ენტროპია, სიმკვრივე და სხვა). მცირე ცვლილებებისას სისტემა გადადის აბსოლუტურად მდგრად მდგომარეობაში. მეტასტაბილური მდგომარეობის დიდი კლასი დაკავშირებულია 1-ი სახის ფაზურ გადასვლასთან (კრისტალი \leftrightarrow სითხე \leftrightarrow აირი).

კვანტურ სისტემებში[რედაქტირება]

მეტასტაბილური მდგომარეობა კვანტურ სისტემებში — არის მდგომარეობა არსებობის დროით (\tau), აღზნებული მდგომარეოაბ ატომური სისტემის უფრო მეტი არსებობის დროით состояний (~10^{-8} с). ჩვეულებრივ მეტასტაბილურად თვლიან აღზენბულ მდგომარეობას, გამოსხივებას (რადიაცია).

ლიტერატურა[რედაქტირება]

  • ლ.დ. ლანდაუ, ე.მ. ლიფშიცი: სტატისტიკური ფიზიკა,გამომც. "მეცნიერება", მ, 1964 წ.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]