მერი I (ინგლისი)

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
მერი I
Mary I
Mary I of England.jpg
ინგლისის დედოფალი
მმართ. დასაწყისი: 19 ივლისი 1553
მმართ. დასასრული: 17 ნოემბერი 1558
წინამორბედი: ლედი ჯეინ გრეი
მემკვიდრე: ელისაბედ I
ირლანდიის დედოფალი
მმართ. დასაწყისი: 19 ივლისი 1553
მმართ. დასასრული: 17 ნოემბერი 1558
წინამორბედი: ლედი ჯეინ გრეი
მემკვიდრე: ელისაბედ I
ესპანეთის დედოფალი
მმართ. დასაწყისი: 16 იანვარი 1556
მმართ. დასასრული: 17 ნოემბერი 1558
წინამორბედი: იზაბელა
მემკვიდრე: ელიზაბედ ვალუა
პირადი ცხოვრება
დაბ. თარიღი: 18 თებერვალი 1516
დაბ. ადგილი: გრავინჩი
გარდ. თარიღი: 17 ნოემბერი 1558
გარდ. ადგილი: ლონდონი
მეუღლე: ფილიპე II
მამა: ჰენრი VII
დედა: ეკატერინე არაგონელი
რელიგია: კათოლიციზმი

მერი I (ინგლ. Mary I) იგივე სისხლიანი მერი (ინგლ. Bloody Mary; დ. 18 თებერვალი, 1516, გრინვიჩი — გ. 17 ნოემბერი 1558, სენტ ჯეიმსის სასახლე, ლონდონი) — ტიუდორთა დინასტიის ინგლისისა და ირლანდიის დედოფალი 1553-1558 წლებში.

ბიოგრაფია[რედაქტირება]

მერი ტიუდორი პირველი გვირგვინოსანი ქალი იყო, რომელიც ინგლისს, როგორც სრულუფლებიანი მონარქი, ისე მართავდა. პროტესტანტების დანდობელი დევნის გამო მას „სისხლიანი მერის“ მეტსახელი შეარქვეს.

იგი ჰენრი VIII-ის და ეკატერინე არაგონელის ქალიშვილი იყო, მაგრამ ტახტის მემკვიდრეობა ჩამოართვეს, რადგან ჰენრი დედამისს გაეყარა. მას კათოლიციზმე უარის თქმაც აიძულეს, თუმცა ფარულად კვლავაც ამ აღმსარებლობის ერთგული რჩებოდა.

ავადმყოფი ნახევარძმის — ედუარდ VI-ის გარდაცვალების შემდეგ, პროტესტანტების აჯანყების შედეგად, სამეფო ტახტზე ლედი ჯეინ გრეი დასვეს, მერი კი ნორფოლკში გაიქცა. მაგრამ საზოგადოების უმეტესი ნაწილი კანონიერ მემკვიდრედ მას მიიჩნევდა, რის წყალობითაც, ის მალე დაბრუნდა ლონდონში, სადაც ტრიუმფატორისთვის შესაფერისი დახვედრა მოუწყვეს. „ცხრა დღის დედოფლად“ წოდებული ლედი ჯეინ გრეი 2 კვირის შემდეგ ჩამოაგდეს ტახტიდან და მის ქმართან, დადლისთან ერთად სიკვდილით დასაჯეს.

აღსაყდრების დღიდან უმოკლეს ხანში მერიმ მამამისის, ჰენრი VIII-ის დროს აკრძალული კათოლიკური ეკლესიის აღდგენას მიჰყო ხელი. როცა ცნობილი გახდა, რომ ესპანეთის კათოლიკე მეფეს, ფილიპეს უნდა გაჰყოლოდა ცოლად, მას აუმხედრდნენ პროტესტანტები სერ თომას უაიტის მეთაურობით, რომლებიც კენტში შეიკრიბნენ და კენტის ლაშქართან ერთად, ლონდონისკენ დაინძრნენ. მერიმ მგზნებარე სიტვა წარმოთქვა, რამაც დედაქალაქის მცხოვრებლებს მის დასაცავად ბრძოლის ჟამი გაუღვივა. საბოლოოდ, აჯანყებულები დამარცხდნენ და მისი მოთავეები სიკვიდილით დასაჯეს.

მერი ცოლად გაჰყვა ფილიპეს, აღადგინა კათოლიკური ეკლესია და ერეტიკოსთა დევნას მიჰყო ხელი. 300 პროტესტანტი სარზე წამოაგეს და ცოცხლად დაწვეს. ფილიპთან ქორწინებამ ინგლისს საფრანგეთთან არაპოპულარული ომი მოუტანა, რომელმაც ქვეყანას საფრანგეთში არსებული უკანასკნელი საყრდენი, კალეს ტერიტორია დააკარგვინა.

მარტოსული, უშვილო და ყველასგან მოძულებული მერი 1558 წლის 17 ნოემბერს გარდაიცვალა და გვირგვინი მისმა ნახევარდამ, პროტესტანტმა ელისაბედ I-მა დაიდგა თავზე.

ლიტერატურა[რედაქტირება]

  • ნ. ქოთორნი. ტირანები, გვ. 66 — თბილისი, „კლიო“, 2011.