მატანი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
სოფელი
მატანი
სოფლის ხედი
სოფლის ხედი
ქვეყანა საქართველოს დროშა საქართველო
მხარე კახეთი
მუნიციპალიტეტი ახმეტის მუნიციპალიტეტი
თემი მატანი
კოორდინატები 42°04′39″ ჩ. გ. 45°11′52″ ა. გ. / 42.07750° ჩ. გ. 45.19778° ა. გ. / 42.07750; 45.19778
მოსახლეობა 5474 კაცი (2002)
ეროვნული
შემადგენლობა
ქართველები 99%
დროის სარტყელი UTC+4
სატელეფონო კოდი +995

GEO-KK-AK.svg

Red pog.svg

მატანი მდებარეობა კახეთის მხარე

Red pog.png

მატანი მდებარეობა ახმეტის მუნიციპალიტეტი

Red pog.png

მატანისოფელი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდინარე მატნისხევის (ალაზნის სისტემა) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 570 , ახმეტიდან 5 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 5474 ადამიანი.[1]

ახმეტის მუნიციპალიტეტი

ისტორია[რედაქტირება]

სოფლის მიდამოები V-VI საუკუნეებიდან ყოფილა დასახლებული. სახელწოდება სოფელს ერწო-თიანეთიდან კახეთში მოსახლეობის ინტენსიური მიგრაციის დროს უნდა შერქმეოდა. თვით ერწოში ტოპონიმი „მატანიXII-XIII საუკუნეებშია დადასტურებული.

ქართულ საისტორიო წყაროებში სოფელი პირველად XVI საუკუნეში ლევან კახთა მეფის დროს (1518/1520–1574 წწ.) იხსენიება. XVII–XVIII საუკუნეებში მატანი კახეთის თავადებს ჩოლოყაშვილებს ეკუთვნოდათ.

1798 წელს სოფელში დაბანაკებულმა დავით ბატონიშვილმა 100 კაცით სასტიკად დაამარცხა ლეკთა 500-კაციანი რაზმი და ალაფი დაატოვებინა.

1812 წლის აჯანყების დროს მატნელებმა და ახმეტელებმა დაამარცხეს მატანში მდგარი რუსების სამხედრო ნაწილი.

ქართლ-კახეთის სამეფოს გაუქმების შემდეგ სოფელი თიანეთის მაზრაში შევიდა.

ისტორიული ძეგლები[რედაქტირება]

სოფლის დასავლეთით, 3-4 კმ-ზე, დგას ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი - სამონასტრო კომპლექსი „ცხრაკარა“. თვით სოფელში რიყისა და ნატეხი ქვით ნაგები წმ. ნიკოლოზის ეკლესია (XVI ს.) და შუა საუკუნეების ციხესიმაგრის ნანგრევებია. სოფლის მახლობლად შემორჩენილია ჩოლოყაშვილთა სასახლის ნანგრევები და სხვადასხვა დროის არქეოლოგიური ძეგლები. 2012 წელს სოფელთან აღმოაჩინეს „დევების ნასადგომარი“ - ციკლოპური ნაგებობების ნაშთები [2]

სახალხო დღესასწაულები[რედაქტირება]

სოფელში ტრადიციულად ყოველწლიურად ტარდება რამდენიმე რელიგიური ხასიათის ფესტივალი, მათ შორის აღსანიშნავია დიდბატონობა (წმ. გიორგის დღის აღნიშვნა 23 ნოემბერს), ყეინობა (დიდმარხვის პირველ დღეს), ლაშარობა (შემოდგომით) და ციხეგორობა (აღდგომის სამშაბათს).

ცნობილი მატნელები[რედაქტირება]

მატანში დაიბადა საქართველოს ეროვნული გმირი ქაქუცა ჩოლოყაშვილი (1888-1930).

გალერეა[რედაქტირება]

ლიტერატურა[რედაქტირება]

Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე:
  • ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, გვ. 487, თბ., 1983 წელი.
  • ზაქარაია პ., კახეთის საფორტიფიკაციო ნაგებობანი, თბ. 1962 წ.
  • თეიმურაზ ბატონიშვილი, ახალი ისტორია, თბ. 1983 წ.
  • ქართული სამართლის ძეგლები, ტ. 4, თბ. 1972 წ.
  • ქართული სამართლის ძეგლები, ტ. 5, თბ. 1974 წ.

სქოლიო[რედაქტირება]