კავკასიური ენები

ტერმინი კავკასიური ენები მიუთითებს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპისა და დასავლეთ აზიის მიჯნაზე მდებარე კავკასიის რეგიონის ხალხთა (დაახლ. 7.000.000 ადამიანი) მრავალფეროვან ენათა ჯგუფზე. ლინგვისტური კვლევების კლასიფიკაციით ეს ენები ერთიანდებიან რამდენიმე ენათა ოჯახში, რომელსაც მცირე მსგავსება აქვთ ან სრულიად არ ემსგავსებიან ერთმანეთს. ზოგიერთ მათგანს კავკასიის რეგიონს გარეთ მონათესავე წევრი არ გააჩნია. ალტერნატიულად ქართველი ლინგვისტი არნოლდ ჩიქობავა ამ ენებს იბერიულ-კავკასიურ ენებში აერთიანებს.

ენობრივი ოჯახები

ეთნო-ლინგვისტური ჯგუფები კავკასიის რეგიონში

კავკასიური ენები იყოფა ოთხ ენობრივ ოჯახად, მრავალრიცხოვანი სუბ-ოჯახებით. ეს ენებია:

• ქართველური ენები
  • ქართული (საქართველოს ოფიციალური ენა)(4.100.000)
  • სვანური (43.000)
  • ზანური ენები
    • ლაზური (250.000)
    • მეგრული (500.000)
• აფხაზურ-ადიღური ენები
  • აფხაზურ-აბაზური ენები
    • აბაზური (24.449)
    • აფხაზური (79.385)
  • ადიღური ენები
    • ადიღეური (ჩერქეზული) (96.331)
    • ყაბარდოული (ჩერქეზული დიალექტის ჩათვლით) (311.078)
  • უბიხური (მივიწყებულია)
• ნახურ-დაღესტნური ენები
  • ნახური ენები
    • ბაცბური (3.000)
    • ვაინახური ენები
      • ჩეჩნური (604.655)
      • ინგუშური (153.483)
  • დაღესტნური ენები
    • ხუნძურ-ანდიური ენები
      • ხუნძური (385.043)
      • ანდიური ენები
        • ანდიური (9.000)
        • ბოთლიხური (3.000)
        • ღოდობერიული (2.500)
        • კარატაული (5.000)
        • ახვახური (5.000)
        • ბაგვალალური (4.000)
        • ტინდიური (5.000)
        • ჭამალალური (4.000)
    • დიდოურ-ჰინუხური ენები
      • დიდოური (7.000)
      • ხვარშიული (1.000)
      • ჰინუხური (200)
      • ბეჟიტური (2.500)
      • ჰუნზიბური (600)
    • ლაკური (82.010)
    • დარგუული (227.302)
    • ხინალუღური (1.000)
    • ლეზგიური ენები
      • არჩიბული (1.000)
      • თაბასარანული (54.574)
      • აღულური (8.782)
      • რუთულური (11.933)
      • წახური (10.719)
      • ბუდუხური (1.000)
      • უდიური (4.000)
      • ლეზგიური (304.087)
      • კრიწული (6.000)

ლიტერატურა

• Коряков Ю.Б. Атлас кавказских языков. Москва, 2006

რესურსები ინტერნეტში

• TITUS-ის ენათა რუკა
• აშშ-ის ცსბ-ს ეთნოლინგვისტური რუკა
• მეთიუ დრაერის ლინგვისტური რუკა
• წითელი წიგნის რუსეთის იმპერიის ხალხთა კავკასიის განყოფილება
• იბერიულ-კავკასიური კავშირები ტიპოლოგიურ პერსპექტივაში — ბასკთა, ქართველთა და სხვა ერგატიულ ენათა ღრმა ლინგვისტური ანალიზი.
• ა. ჩიქობავს ლინგვისტიკის ინსტიტუტი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია
• კავკასიურ ენათა ატლასი (იური კორიაკოვის მიერ)