თბოტევადობა

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება

თბოტევადობა სხეულის (ჩვეულებრივ აღინიშნება ლათინური ასო C-თი) — არის ფიზიკური სიდიდე, რომელიც განსაზღვრავს სხეულის მიერ მიღებული, უსასრულოდ მცირე სითბოს რაოდენობის δQ შეფარდებას, მისი ტემპერატურის შესაბამის ნამატთან δT:

 C = {\delta Q \over \delta T}

სი სისტემაში თბოტევადობის განზომილების ერთეულია — /К.

კუთრი თბოტევადობა ეწოდება სითბოს რაოდენობას, რომელიც საჭიროა ერთეული ნივთიერების გასახურებლად ერთი (1) გრადუსით. ნივთიერების რაოდენობა შეიძლება გავზომოთ კილოგრამებში, მეტრ კუბებში და მოლებში. იმისდა მიხედვით, რომელ რაოდენობრივ ერთეულს მიეკუთვნება თბოტევადობა, განასხვავებენ მასურ, მოცულობით და მოლურ თბოტევადობას.

სხვა განსაზღვრებები[რედაქტირება]

მასური თბოტევადობა (С) — ეს არის სითბოს რაოდენობა, რომელიც საჭიროა ერთეული მასის (ჩვეულებრივ 1 კგ) გასაცხელებლად 1 K ტემპერატურით, მისი განზომილებაა ჯოული შეფარდებული კილოგრამ კელვინზე (ჯ/კგ К).

მოცულობითი თბოტევადობა (С′) — ეს არის სითბოს ის რაოდენობა, რომელიც საჭიროა 1 მ³ ნივთიერების გასაცხელებლად 1 K-ით, იზომება ჯოული შეფარდებული მეტრ კუბ კელვინთან (ჯ/მ³·К).

მოლური თბოტევადობაμ) — ეს არის სითბოს რაოდენობა, რომელიც საჭიროა 1 მოლი ნივთიერების გასახურებლად 1 K ტემპერატურით, იზომება ჯოული შეფარდებული მოლ კელვინთან (ჯ/(მოლი·К)).

ნივთიერების სხვადასხვა მდგომარეობის თბოტევადობა[რედაქტირება]

თბოტევადობის ცნება განსაზღვრულია როგორც ნივთიერების სხვადასხვა აგრეგატული მდგომარეობისათვის (მყარი სხეული, სითხე, აირი) ისე ნაწილაკებისა და კვაზინაწილაკების ანსამბლისათვის (ლითონების ფიზიკაში, მაგალითად ამბობენ ელექტრონული აირის თბოტევადობის შესახებ). თუ საუბარია რაღაც არა სხეულზე, არამედ რაღაც ნივთიერებაზე, მაშინ განასხვავებენ კუთრ თბოტევადობას — ამ ნივთიერების ერთეული მასის თბოტევადობას და მოლურს - ერთი მოლის თბოტევადობას.

მაგალითისათვის, აირები მოლეკულურ-კინეტიკურ თეორიაში აჩვენებს, რომ იდეალური აირის მოლური თბოტევადობა i თავისუფლების ხარისხით მუდმივი მოცულობის პირობებში ტოლია:

c_v = \frac{i}{2}R\!

R = 8.31 ჯ/(მოლი К) — გზის უნივერსალური მუდმივა.

ხოლო მუდმივი წნევის დროს

c_p = c_v + R = \frac{i+2}{2} R\!

ბევრი ნივთიერებების კუთრი თბოტევადობა მოყვანილია ცნობარებში ჩვეულებრივ პროცესისათვის მუდმივი წნევით. მაგალითად, თხევადი წყლისათვის კუთრი თბოტევადობა ნორმალურ პირობებში არის — 4200 ჯ/(კგ К). ყინულისათვის — 2100 ჯ/(კგ К)

თბოტევადობის თეორია[რედაქტირება]

არსებობს მყარი სხეულის რამდენიმე თეორია:

არაურთიერთქმედი ნაწილაკების სისტემების თბოტევადობა (მაგალითად გაზები) განისაზღვრება ნაწილაკების თავისუფლების ხარისხის რიცხვით.

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება]