თარგამოსი

თარგამოსი თარგმოსი (ებრ. תוגרמה თორგამა, სომხ. Թորգոմ თორგომ) — ბიბლიური წარღვნის შემდეგ მოღვაწე პატრიარქი, ჰომეროსის ვაჟი, იაფეტის შვილიშვილი, რიფატისა და ასკენაზის ძმა.

ქართლის ცხოვრება

ლეონტი მროველი ქართლის ცხოვრებაში წერს:

„

პირველად ვაჴსენოთ ესე, რამეთუ სომეხთა და ქართველთა, რანთა და მოვაკნელთა, ჰერთა და ლეკთა, მეგრელთა და კავკასიანთა - ამათთჳსთა ერთი იყო მამა, სახელით თარგამოს. ესე თარგამოს იყო ძე თარშისი, ძის-წული იაფეთისი, ძისა ნოესი. და იყო ესე თარგამოს კაცი გმირი. და შემდგომად განყოფისა ენათასა, ოდეს აღაშენეს ბაბილონს გოდოლი, და განეყვნეს მუნ ენანი და განიბნინეს მუნით ყოველსა ქუეყანასა. და წარმოვიდა ესე თარგამოს ნათესავითურთ მისით, და დაემკჳდრა ორთა მათ მთათა შუა კაც-შეუვალთა, არარატსა და მასისსა. და იყო ნათესავი მისი დიდი და ურიცხჳ, რამეთუ ესხნეს ცოლ-მრავალ ძენი და ასულნი, და შვილნი და შვილის-შვილნი ძეთადა ასულთა მისთანი, რამეთუ ცხოვნდა იგი ექუსას წელ. და ვერღარა იტევდა ქუეყანა არარატისა და მასისისა. ხოლო ქუეყანა იგი, რომელი წილით ხდომოდა, ესე არს საზღვარი ქუეყანისა მისისა: აღმოსავლით ზღუა გურგენისა, დასავლით ზღუა პონტოსა, და სამხრით ზღუა ორეთისა, და ჩრდილოთ მთა კავკასია.

“

ძველ აღთქმაში კი წერია (შესაქმე.10:1-4)

„

1. ხოლო ეს არის წარმომავლობა ნოეს ძეებისა: სემის, ქამის, იაფეთისა, და შვეს მათ ძეები წარღვნის შემდეგ. 2. იაფეთის ძეები: ღამერი და მაგოგი და მადაი და იოვანი და ელისა და თობელი და მოსოქი და თირასი. 3. და ღამერის ძეები: ასქანაზი და რიფათი და თორღამა. 4. და იოვანის ძეები: ელისა და თარსისი, კიტიელნი და როდიელნი.

“

ესე იგი თაგამოსი იყო ძე თარშისი(თარსისი), რომელიც(თარსისი) იყო ძისწული(შვილიშვილი) იაფეთისა, რომელიც(იაფეთი) იყო ძე ნოესი. სხვა სიტყვებით რომ ვსთქვათ თარგამოსის გენეალოგია ასეთია: ნოე>>იაფეთი>>იოვანი>>თარშისი>>თარგამოსი.

პირველი მოხსენებები

ასურულ ლურსმნულ დამწერლობებში გვხდება ქალაქი თეგარამა და ტომი ”თილგარიმუ”, მდებარე მცირე აზიის აღმოსავლურ ნაწილში, მდ. ეფრატის ბასეინის ჩრდილოეთ ნაწილში (ებრ. בית תוגרמה, ბეთ თორაგმას ახსენებს წინასწარმეტყველი იეზეკიილი 27,14 და 38,6). ებრაულ ლიტერატურაში შუა საუკუნეებში სიტყვა თრაგმოსი გამოიყენებოდა დღევანდელი თურქეთის აღსანიშნავად.

ლეონტი მროველი და დავით ბაგრატიონი თვლიან, რომ „თარგმოსიანები“ დატოვეს ბაბილონი და დასახლდნენ არარატისა და მასისის მიმდებარე ტერიტორიებზე.

თარგამოსის შთამომავლები

თარგმოსის რვა შვილი. ქართული რეპროდუქცია. დაახ. 1700

სომხები და ქართველები თვლიდნენ თავს თარგმოსის შთამომავლებად, მაგრამ აღნიშვდნენ რომ მათ „ასკენაზის ხალხებს“ (ასკენაზი თარგმოსის უფროსი ძმა იყო) ეძახდნენ, ხოლო შემდეგ კი მათ ხალხებს „თარგმოსის სახლი“ დაარქვეს. ლეონტი მროველის აზრით თარგმოსს რვა შთამომავალი(ვაჟი) ჰყავდა:

• ჰაოსი (სომხ. Հայկ — ჰაჲკ) — სომეხთა წინაპარი, მითიური სომხეთის პირველი მეფე. მისგან და მისი ვაჟისაგან, არმენაკისაგან, ისტორიკოსები წარმოქმნიან სიტყვას არმენია.
• ქართლოსი — ქართველთა ეპონიმი. ქართლის დამაარსებელი.
• ბარდოსი — კავკასიის ალბანეთის უძველესი ქალაქის ბარდის დამაარსებელი.
• მოვაკანოსი — ალბანური ტომის მოვეკანთა წინაპარი, ქალაქ მოვაკანეთი დამაარსებელი.
• ლეკოსი — ლეკების წინაპარი.
• ჰეროსი — ჰერების წინაპარი (ალბანური ხალხის ტომი). სავარაუდოდ ისტორიული ჰერეთის დამაარსებელი
• კავკასოსი — ჩრდილოეთ კავკასიის ხალხთა („კავკასიანთა“) წინაპარი, სავარაუდოდ ჩეჩნებისა და და ინგუშების
• ეგროსი — ეგრების ანუ დასავლეთ ქალთველების წინაპარი. ეგრისის (ლაზიკა) ლეგენდარული დამაარსებელი.

თარგამოსის შთამომავლობა - ქართლის ცხოვრების მიხედვით ქართველთა ეთნარქები სომეხთა ეთნარქი ალბანთა ეთნარქები ჩრდილოკავკასიელთა ეთნარქები თარგამოსის ძენი ქართლოსი · ეგროსი · ჰეროსი ჰაოსი ბარდოსი · მოვაკანოსი ლეკანოსი · კავკასოსი ქართლოსის ძენი მცხეთოსი · გარდაბოსი · კახოსი · კუხოსი · გაჩიოსი მცხეთოსის ძენი უფლოსი · ოძროხოსი · ჯავახოსი