ზბიგნევ ბჟეზინსკი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ზბიგნევ ბრზეჟინსკი
ზბიგნევ ბზეჟნსკი დღეს

ზბიგნევ კაზიმეჟ ბჟეზინსკი (პოლ. Zbigniew Kazimierz Brzeziński; დ. 28 მარტი, 1928, ვარშავა) — პოლონელ-ამერიკელი პოლიტოლოგი, სოციოლოგი და სახელმწიფო მოღვაწე. დიდი ხნის განმავლობაში ამერიკის საგარეო პოლიტიკის ერთ-ერთი წამყვანი იდეოლოგი იყო. ის იყო ჯონ ჰოპკინზის უნივერსიტეტის სტრატეგიული და საერთაშორისო მართვის ცენტრის მრჩეველი და წევრიც. ავტორია წიგნისა „დიდი საჭადრაკო დაფა – ამერიკის სახელმწიფო და მისი გეოსტრატეგიული იმპერატივები“.

ბიოგრაფია[რედაქტირება]

თავისუფლების საპრეზიდენტო მედალი (ერთ–ერთი ნიმუში)

ოფიციალური ბიოგრაფიის თანახმად, დაიბადა ვარშავაში პოლონელი წარჩინებული არისტოკრატი დიპლომატის ოჯახში. მეორე ვერსიის თანახმად, ის დაიბადა პოლონეთის საკონსულოში, ქალაქ ხარკოვში, ოლმინსკის ქუჩაზე, სადაც მისი მშობლები მუშაობდნენ. 1938 წლიდან ის ცხოვრობს კანადაში, 50-იან წლებში გახდა აშშ-ის მოქალაქე და ხელი მიჰყო აკადემიურ. მან დაამთავრა მაკჰილის უნივერსიტეტი მაგისტრის ხარისხით, ჰარვარდის უნივერსიტეტში პოლიტიკურ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხით 1953 წელს. სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა თემაზეː "ტოტალიტარული სისტემის ფორმირება საბჭოთა კავშირში". მოღვაწეობდა ჰარვარდში, 1961 წლიდან გადავიდა კოლუმბიის უნივერსიტეტში, სადაც სათავეში ჩაუდგა კომუნიზმის საკითხების შემსწავლელ ახალ ინსტიტუტს (Institute on Communist Affairs).

60–ანი წლების შუა ხანებში ის დაინიშნა დაგეგმარების საბჭოს წევრად სახელმწიფო დეპარტამენტში. პირველი წინადადებით, მან შემოგვთავაზა ტოტალიტარიზმის კონცეფციის თვალსაზრისით ახსნა იმ ყველაფრის, რაც სოციალისტურ ქვეყნებში ხდებოდა. ის არის ანტიკომუნიზმის გლობალური სტრატეგიის, აგრეთვე, ტექნოტრონული ეპოქის და ახალი ტიპის აშშ–ს ჰეგემონიის კონცეფციის თეორიების ავტორი. 60–ან წლებში ის იყო მრჩეველი ამერიკის პრეზიდენტების — კენედის და ჯონსონის ადმინისტრაციებში. საბჭოთა კავშირთან ურთიერთობაში ეკავა ურყევი ხაზი. ჯონსონის პრეზიდენტობის დასასრულს ბჟეზინსკი წარმოადგენდა ვიცეპრეზიდენტი ჰამფრის და მისი საპრეზიდენტო კამპანიის ვადაში მრჩეველს საგარეო პოლიტიკის საკითხებში. ბჟეზინსკი იყო ნიქსონკისინჯერის თანმიმდევრული პოლიტიკის კრიტიკოსი.

1977—1981 ბზეჟინსკი იკავებდა ეროვნული უსაფრთხოების მრჩევლის თანამდებობას კარტერის ადმინისტრაციაში. იყო ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს საიდუმლო პროგრამების აქტიური მხარდამჭერი საბჭოთა კავშირის ძვირადღირებულ სამხედრო კონფლიქტებში ჩასართვად, რის შესახებაც წერდა კარტერი ავღანეთის ომის დაწყების შემდეგː "ჩვენ ახლა გვაქვს შესაძლებლობა, მივცეთ საბჭოთა კავშირს საკუთარი ვიეტნამის ომი".

პრეზიდენტ კლინტონის მოღვაწეობის პერიოდში ბზეჟინსკი გახდა "ნატოს" აღმოსავლეთით გაფართოების კონცეფციის ავტორი.

დღეისათვის ის წარმოადგენს ამერიკის სტრატეგიული და საერთაშორისო კვლევების ცენტრის კონსულტანტს (Center for Strategic and International Studies) და ვაშინგტონში ჯონ ჰოპკინზის უნივერსიტეტთან არსებულ წარმატებული საერთაშორისო კვლევების პოლ ნიცის სკოლაში ამერიკის საგარეო პოლიტიკის პროფესორს (School of Advanced International Studies), დემოკრატიის ეროვნული მხარდაჭერის დირექტორთა საბჭოს წევრს (National Endowment for Democracy), ორგანიზაცია «Freedom House» წევრს, სამმხრივი კომისიის წევრს (Trilateral Commission), ჰუმანიტარულ და ბუნებრივ მეცნიერებათა ამერიკის აკადემიის წევრს (American Academy of Arts and Sciences) და ამერიკული კომიტეტის "მშვიდობისათვის ჩეჩნეთში" თანათავმჯდომარეს.

საბჭოთა კავშირთან და რუსეთთან დამოკიდებულება[რედაქტირება]

ბჟეზინსკი აშშ–ს თვლის მსოფლიო ჰეგემონად და უახლოესი 20–25 წლის მანძილზე გამორიცხავს რომელიმე სახელმწიფოს მსგავს მდგომარეობაში აღმოჩენას. ის საბჭოთა კავშირს და მის სამართალმემკვიდრე რუსეთს განიხილავს, როგორც დამარცხებულ მოწინააღმდეგეს გერმანიასა და იაპონიასთან ერთად მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ.

ზბიგნევ ბჟეზინსკიმ დაგმო იჩქერიის პრეზიდენტის ასლან მასხადოვის მკვლელობა რუსეთის სპეცსამსახურების მიერ.

ბჟეზინსკი დღემდე კონსულტაციას უწევს ამერიკელ პოლიტიკოსებს საგარეო პოლიტიკის საკითხებში. რუსეთში მიაჩნიათ, რომ მისი შეხედულებები ჯერ კიდევ სერიოზულ გავლენას ახდენს აშშ–ს საგარეო–პოლიტიკურ კურსზე.

ჯილდოები[რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]