ელექტრული ველის დაძაბულობა

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება

ფიზიკაში ელექტრული ველის დაძაბულობავექტორული სიდიდე, რომელიც ახასიათებს ელექტრულ ველს. სივრცის მოცემულ წერტილში მისი მნიშვნელობა ტოლია ამ წერტილში მოთავსებულ საცდელ მუხტზე მოქმედი \vec F ძალის ფარდობისა ამ მუხტის q სიდიდეზე:

\vec E= \frac{\vec F}{q}.

SI სისტემაში ელექტრული ველის დაძაბულობა იზომება / ერთეულებში.

წერტილოვანი მუხტის ელექტრული ველის დაძაბულობა[რედაქტირება]

SI სისტემისთვის[რედაქტირება]

ელექტრული პოტენციალის მეშვეობით \vec E ვექტორი შეიძლება გამოვსახოთ როგორც პოტენციალის გრადიენტი აღებული მინუს ნიშნით

\vec E = - \nabla \varphi.

მაგალითად, წერტილოვანი მუხტისთვის კულონის კანონიდან გამომდინარე გვაქვს

\varphi = \frac{q}{4 \pi \varepsilon_0 r}.

ამ შემთხვევაში სფერული სიმეტრიის გამო ეკვიპოტენციური ზედაპირები სფეროებს წარმოადგენეს. შედეგად წარმოებული ნორმალის გასწვრივ ხდება წარმოებული რადიუსით და ვიღებს ე.წ. კულონის ველს

E_r = - \frac{\partial \varphi}{\partial r}= -\frac{\partial }{\partial r } \left( \frac{q}{4 \pi \varepsilon_0  r} \right) = \frac{q}{ 4 \pi \varepsilon_0 r^2}.

გაუსის ერთეულთა სისტემისთვის[რედაქტირება]

ამ სისტემაში მსჯელობები ზემოთ განხილულის ანალოგიურია, განსხვავება იმაშია, რომ იცვლება პოტენციალის სახე:

\varphi = \frac{q}{r},

ხოლო მაქსველის განტოლებისთვის გვექნება

\operatorname{div}{\vec E}=4 \pi \rho

და

\varepsilon_0 = \frac{1}{4 \pi}.

შედეგად გაუსის ერთეულთა სისტემაში გვაქვს

E = \frac{q}{r^2}.

ერთეულები[რედაქტირება]

გაუსის ერთეულთა სისტემაში ელექტრული ველის დაძაბულობის ერთეულია სტატვ/სმ, ხოლო SI სისტემაში /.

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება]