დარიოს I
| დარიოს I | |
| ძვ.-სპ. Dārayavahuš, ბაბ. Dariamuš, ელამ. Dariyamauiš, არამ. Dryhwš, ძვ.-ბერძნ. Δαρεῖος, ლათ. Darius' | |
 |
|
| აქემენიანთა სპარსეთის მე-4 მეფე | |
| მმართ. დასაწყისი: | ძვ. წ. 522 |
|---|---|
| მმართ. დასასრული: | ძვ. წ. 486 |
| წინამორბედი: | გაუმატა |
| მემკვიდრე: | ქსერქსე I |
| დაბ. თარიღი: | ძვ.წ.550 |
| გარდ. თარიღი: | ძვ.წ. 486 |
| გარდ. ადგილი: | პერსეპოლისი |
| მეუღლე: | ატოსა არტისტონა |
| შვილები: | ქსერქსე I; მატისტი |
| დინასტია: | აქემენიდები |
| მამა: | ჰისტასპი |
| დედა: | ? |
დარიოს I (ძვ.-სპ. დარაიავაჰუშ, ძვ. წ. 550 — ძვ. წ. 486) — სპარსი მეფე, რომელიც ირანს ძვ. წ. 522–486 წლებში მართავდა. არის აქემენიანების გვერდითი შტოს დამფუძნებელი, დარიოსი ტახტზე ავიდა თვითმარქვია გაუმატას მოკვლის შემდეგ. ძვ. წ. 522-521 წლებში აჯანყებები ჩააქრო ელამში, ბაბილონში, მიდიაში, მარგიანეში, ეგვიპტეში და სხვაგან. შუა აზიაში დაიმორჩილა საკების ტომი. ცნობილია ასევე მისი მარცხიანი ლაშქრობა ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთში მცხოვრები სკვითების წინააღმდეგ. დარიოს I-მა გააფართოვა სახელმწიფოს საზღვრები დასავლეთით და აღმოსავლეთით. მის დროს დაიწყო ბერძენ-სპარსელთა ომები, ორჯერ ილაშქრა საბერძნეთში, მაგრამ ორჯერვე დამარცხდა. განაგრძობდა აქემენიანთა დინასტიის დამაარსებლის კიროს II-ის პოლიტიკას - იღებდა ადგილობრივი მეფეების ტიტულებს და ანგარიშს უწევდა ადგილობრივ რელიგიურ კულტებს.
დარიოს I-ის რეფორმები [რედაქტირება]
დარიოს I-მა გაატარა მნიშვნელოვანი ადმინისტრაციული რეფორმები. სახელმწიფო დაყო სატრაპიებად (სამხედრო-ადმინისტრაციული ოლქები), შემოიღო სრულიად ახალი, ერთიანი მყარი საგადასახადო (სატრაპიები გადასახადს იხდიდნენ ოქროთი და ვერცხლით, ვასალური სახელმწიფოები კი ნატურით) და სამონეტო სისტემა. ჭრიდა ოქროს მონეტას - დარიკს. ძველი სავაჭრო გზების მოწესრიგებასთან ერთად შექმნა ახალი კარგად მოვლილი საფოსტო გზები, აღადგინა ნილოს-სუეცის არხი. მის დროს არნახულად განვითარდა საერთაშორისო ვაჭრობა. დარიოს I-ის სახელთანაა დაკავშირებული ფართო სამშენებლო საქმიანობა (მემფისის ტაძრები, სუსის სასახლეები, პერსეპოლისის დაარსება და სხვ.). ზოგიერთი მეცნიერი ძველი სპარსული ლურსმული დამწერლობის შექმნასაც დარიოს I-ს მიაწერს. მისი მეფობის დროს აქემენიდთა სახელმწიფომ განსაკუთრებულ სიძლიერეს მიაღწია.
ლიტერატურა [რედაქტირება]
- ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, გვ. 385, თბ., 1978 წელი.
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
