გოგონა მარგალიტის საყურით

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
გოგონა მარგალიტის საყურით
Het Meisje met de Parel
Johannes Vermeer (1632-1675) - The Girl With The Pearl Earring (1665).jpg
იან ვერმეერი, დაახ. 1665
ზეთი ტილოზე
44.5 × 39 სმ
მაურიცჰეისი[1]ჰააგა

გოგონა მარგალიტის საყურით (ნიდერლ. Het Meisje met de Parel) — ნიდერლანდელი მხატვრის იან ვერმეერის ნამუშევარი, როგორც ნახატის სახელი მიუთითებს, ნახატის მთავარ ობიექტად (ფოკუსად) მარგალიტის საყურე წარმოჩინდება. ამჟამად მოთავსებულია მაურიცჰეისის გალერეის კოლექციაში, ჰააგაში, თუმცა 2013 წელს, იმის გამო, რომ მუზეუმს დამამთავრებელი სამუშაოები უტარდებოდა, სხვა ნამუშევრებთან ერთად ტურში იყო აშშ-ში. 2013 წლის სექტემბრამდე იგი ატლანტის ჰაი მუზეუმში იყო გამოფენილი, შემდეგ 2013 წლის 22 ოქტომბრიდან 2014 წლის 19 იანვრამდე ნიუ-იორკში, ფრიკის კოლექციაზე (Frick Collection)[2].

ისტორია[რედაქტირება]

ნახატზე მონიშნულია, როგორც „IVMeer“, მაგრამ თარიღი არ არის მითითებული. ასევე დაუზუსტებელია, შეკვეთილ იქნა ნახატი თუ არა, და თუ იქნა ვის მიერ. ნებისმიერ შემთხვევაში, ალბათ ის არ არის ნაგულისხმევი, როგორც უბრალო, ნებისმიერი ჩვეულებრივი პორტრეტი[3]. მხატვარი შეეცადა ნახატზე აესახა მომენტი, როდესაც გოგონა თავს ატრიალებს მაყურებლის მიმართულებით და ახლახან შეამჩია ვინმე.

ნახატი წარმოადგენს tronie-ს, „თავის“ XVII საუკუნის ჰოლანდიურ აღწერას, რომელიც არ წარმოადგენდა მთლიან პორტრეტს. ნახატის ყველაზე ბოლო 1994 წლის რესტავრაციის შემდეგ, ფაქიზი ფერთა სქემა და გოგონას გამოხედვის მისი შემყურისადმი სიახლოვე დიდად დაიხვეწა[4]. აღდგენისას, აღმოაჩინეს, რომ მუქი ფონი, დღესდღეობით ცოტა დაწერტილი, თავდაპირველად მხატვრის მიერ ჩაფიქრებული იყო, როგორც მუქ მწვანედ. ეს ეფექტი მიღებულ იქნა, ამჟამინდელ მუქ ფონზე, სქელი ღია ფერის საღებავის ფენის დადებით, რომელსაც „გლეიზ“-ად (Glaze) ან ლესირებად მოიხსენიებენ. თუმცა, მწვანე სარკალას, ორი ორგანული პიგმენტი, გაუფერულდა.

ვიქტორ დე სტიუერსის რჩევით, რომელიც წლები ცდილობდა არ დაეშვა ვერმეერის იშვიათი ნახატების საზღვარგარეთ გაყიდვა, არნოლდუს ანდრიეს დე ტომბემ 1881 წელს ჰააგაში, აუქციონზე შეისყიდა ეს ნახატი, რომელშიც მან მხოლოდ ორი გულდენი და ოცდაათი ცენტი გადაიხადა. იმ დროისთვის, ნახატი საკმაოდ ცუდ მდგომარეობაში იყო. ტომბეს მემკვიდრეები არ ჰყავდა და 1902 წელს „გოგონა მარგალიტის საყურით“ და სხვა ნახატებიც მაურიცჰეისის მუზეუმს გადასცა[5].

1937 წელს, ძალიან მსგავსი ნახატი, „მომღიმარი გოგონა“, რომელსაც იმ დროს ასევე ვერმეერს მიაწერდნენ, კოლექციონერ ენდრიუ მელონის მიერ გადაცემულ იქნა ქალაქ ვაშინგტონში მდებარე ხელოვნების ეროვნული გალერეისადმი. დღესდღეობით ფართოდ მიღებული აზრია, რომ „მომღიმარი გოგონა“ ყალბია. ექსპერტის ვერმეერის ნამუშევრების დარგში ართურ უილოქ-ის მიერ 1995 წელს ჩატარებული კვლევის შემდეგ, მან განაცხადა, რომ ნახატი ეკუთვნის XX საუკუნის მხატვარსა და გამყალბებელს თეო ვან ვეინგარდენს, ჰან ვან მეგერენის მეგობარს[5].

მასობრივ კულტურაში[რედაქტირება]

ტრეისი შევალიემ დაწერა ისტორიული რომანი, ასევე დარქმეული, როგორც გოგონა მარგალიტის საყურით (1999), რომელშიც მოგვითხრობს ნახატის შექმნის გარემოებებს. რომანში, იან ვერმეერი უახლოვდება გამოგონილ მოსამსახურეს სახელად გრიტს (დაფუძნებულს შევალიეს ახლო მეგობარ ჯეორჯია კენდალზე), ვერმეერი მას ასისტენტად ქირაობს, რომელიც ვერმეერის ცოლის მარგალიტის საყურეებით მისთვის პოზიორობს როგორც სამხატვრო მოდელი[6]. რომანისგან შთაგონებით შეიქმნა იმავე სახელის მქონე ფილმი (2003)[7] და დადგმა (2008)[8]. 2003 წელს გადაღებული ფილმის ერთ-ერთი მთავარი გმირის, გრიტის როლის შემსრულებელი სკარლეტ იოჰანსონი, ნომინირებული იქნა მრავალ ჯილდოზე, მათ შორის ოქროს გლობუსზე და BAFTA საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მთავარ როლში.

ფაქტები[რედაქტირება]

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება]

სხვა საკითხავი[რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]

Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე:
Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე:

სქოლიო[რედაქტირება]

  1. Currently on loan to exhibitions in the US and Japan while the Mauritshuis is undergoing renovations. Renovations are scheduled to be completed in mid-2014.
  2. Frick page on the exhibition
  3. Johannes Vermeer - Girl with a pearl earring. Mauritshuis.
  4. Wadum, Jørgen; With contributions by L. Struik van der Loeff and R. Hoppenbrouwers (1994), Vermeer illuminated. Conservation, Restoration and Research., The Hague
  5. 5.0 5.1 Vrij Nederland (magazine) (February 26, 1996), p. 35–69.
  6. Griet is asked to wear both earrings in the novel even though only one will be visible. Winant, Johanna (2000-01-26), "Novel paints a picture of a famous painting", Chicago Tribune: Tempo, pg. 3
  7. Ebert, Roger (2003-12-26), "'Girl' painted in subtle shades", Chicago Sun-Times: 43, http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20031226/REVIEWS/312260301/1023
  8. Billington, Michael (2008-10-01), "Pearl's delicate shades get lost in the broad canvas of the stage", The Guardian: 36, http://www.guardian.co.uk/stage/2008/sep/30/theatre2