ახალი კალედონია

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ახალი კალედონია
ფრანგ. Nouvelle-Calédonie
ახალი კალედონია
ახალი კალედონიის
ჰიმნი: მარსელიეზა
დედაქალაქი
(და უდიდესი ქალაქი)
ნუმეა
21°17′ ს. გ. 165°21′ ა. გ. / 21.283° ს. გ. 165.350° ა. გ. / -21.283; 165.350
ოფიციალური ენა ფრანგული
მთავრობა საფრანგეთის ასოცირებული წევრი
 -  პრეზიდენტი ფრანსუა ოლანდი
 -  მთავრობის წარმომადგენელი ჰაროლდ მარტინი
 -  უზენაესი კომისარი ჟან-ჟაკ ბრო
ფართობი
 -  სულ 18 575 კმ2 (154-ე)
მოსახლეობა
 -  2009 შეფასებით 245 580 (178-ე)
 -  სიმჭიდროვე 13,2 კაცი/კმ2 
მშპ (მუპ) 2006 შეფასებით
 -  სულ 8.82 მლრდ. $ 
 -  ერთ მოსახლეზე 36 376 $ 
ვალუტა საფრანგეთის წყნაროკეანური ფრანკი (XPF)
დროის სარტყელი 11
Internet TLD .nc
სატელეფონო კოდი 687

ახალი კალედონია (ფრანგ. Nouvelle-Calédonie) — საფრანგეთის ზღვისგადაღმა, განსაკუთრებული სტატუსის მქონე ასოცირებული დეპარტამენტი, მდებარეობს წყნარ ოკეანეში, მელანეზიაში. სამხრეთ-დასავლეთიდან ესაზღვრება ავსტრალიის ეკონომიკური ზონა, ჩრდილოეთიდან — ვანუატუ, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან — ფიჯი. დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქია — ნუმეა.

გეოგრაფია[რედაქტირება]

ახალი კალედონიის რუკა

კუნძულ ახალი კალედონიის უდიდესი ნაწილი მთიანია (უმაღლესი მწვერვალია — მთა პანე, 1628 მ). სანაპირო საკმაოდ შეჭრილია და მოფენილია ზღვის უამრავი უბით. კუნძული გარშემორტყმულია ყველაზე გრძელი ახალი კალედონიის ბარიერული რიფით.

კლიმატი სასიამოვნოა. საშუალო წლიური ტემპერატურაა — 23-24,5 °C. კუნძულზე საკმაოდ ბევრი მდინარეა, ტყე კუნძულის ტერიტორიის 15 %-ს მოიცავს. აქ გავრცელებულია ძვირფასი ხის ჯიშები, მათ შორის: წოწვოვანი ხე კაური, ახალკალედონიური ფიჭვი, ხე ნიაული და ა. შ. ახალი კალედონიის ცხოველთა სამყარო ღარიბია.

ისტორია[რედაქტირება]

Searchtool-80%.png მთავარი სტატია : ახალი კალედონიის ისტორია.

კუნძული 1774 წელს აღმოაჩინა ჯეიმზ კუკმა და უწოდა თავისი სამშობლოს შოტლანდიის ძველი სახელი — კალედონია. ევროპელების აქტიური გადასვლა კუნძულზე დაიწყო 1840-იანი წლებიდან, ესენი იყვნენ სანთლის ხით მოვაჭრეები, რომელთაც შემდეგ მოჰყვნენ ინგლისელი და ფრანგი მისიონერები. 1853 წელს საფრანგეთმა ახალი კალედონია თავის კოლონიად გამოაცხადა. 1946 წელს კუნძულმა მიიღო საფრანგეთის ზღვისგადაღმა სამფლობელოს სტატუსი. 1980-1990-იან წლებში დაიწყო მასიური გამოსვლები. ადგილობრივი აბორიგენი მოსახლეობა (მელანეზიელები) გამოდიოდნენ კუნძულის დამოუკიდებლობის მოთხოვნით.

პოლიტიკური წყობილება[რედაქტირება]

ადმინისტაციულ-ტერიტორიული მოწყობა[რედაქტირება]

ახალი კალედონიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა

ახალი კალედონია შედგება სამი პროვინციისაგან:

პროვინცია ადმინისტრაციული ცენტრი ფართობი,
კმ²
მოსახლეობა,[1]
ად. (2009)
სიმჭიდროვე,
ად./კმ²
1 სამხრეთი პროვინცია ნუმეა 7012,0 183 007 26,10
2 ჩრდილოეთი პროვინცია კონე 9582,6 45 137 4,71
3 ლუაიოტე ვე 1980,9 17 436 8,80
სულ 18 575,5 245 580 13,22

პროვინციები თავის მხრივ იყოფიან კომუნებად:

კომუნები ფართობი,
კმ²
მოსახლეობა,
ად. (2009)
სიმჭიდროვე,
ად./კმ²
     სამხრეთი პროვინცია
1 ტიო 997,6 2629 2,6
2 იატე 1338,4 1881 1,4
3 ილ-დე-პენი 152,3 1969 12,9
4 ლე-მონ-დორი 643,0 25 683 39,9
5 ნუმეა 45,7 97 579 2135,2
6 დუმბეა 254,6 24 103 94,7
7 პაიიტა 699,7 16 358 23,4
8 ბულუპარი 865,6 2418 2,8
9 ლა-ფოა 464,0 3323 7,2
10 სარამეა 106,4 636 6,0
11 ფარინო 48,0 598 12,5
12 მუანდუ 321,9 704 2,2
13 ბურაილი 797,6 4999 6,3
14 პუაა (ჩრდილოეთი ნაწილი) 277,2 127 0,5
     ჩრდილოეთი პროვინცია
14 პუაა (სამხრეთი ნაწილი) 568,6 2521 4,4
15 პუემბუ 674,3 2078 3,1
16 კონე 373,6 5199 13,9
17 ვო 804,9 2408 3,0
18 კაალა-გომენი 718,2 1931 2,7
19 კუმაკი 550,0 3690 6,7
20 პუმი 469,4 1388 3,0
21 ილ-ბელეპი 69,5 895 12,9
22 უეგოა 656,8 2132 3,2
23 პუებო 202,8 2416 11,9
24 იენჟენი 1068,8 2399 2,2
25 ტუო 283,0 2247 7,9
26 პუანდიმიე 673,1 4818 7,2
27 პონერიუენი 707,3 2384 3,4
28 უაილუ 940,6 3945 4,2
29 კუაუა 383,0 1345 3,5
30 კანალა 438,7 3341 7,6
     ლუაიოტე
31 უვეა 132,1 3392 25,7
32 ლიფუ 1207,1 8627 7,1
33 მარე 641,7 5417 8,4
სულ 18 575,5 245 580 13,2

დემოგრაფია[რედაქტირება]

  • მოსახლეობის რაოდენობა — 245 580 (2009 წელი).
  • წლიური მატება — 1,1 %.
  • ცხოვრების საშუალო ხანგრძლივობა — 75 წელი.
  • ბავშვთა სიკდილიანობა — 7 ბავშვი 1000-ზე.
  • ენები: ფრანგული (ოფიციალური), ასევე 33 მელანეზიური და პოლინეზიური დიალექტი.
  • წერა-კითხვის მცოდნეა — 96 %.
  • ქალაქის მოსახლეობა — 65 %.

ეკონომიკა[რედაქტირება]

კულტურა[რედაქტირება]

გალერეა[რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]