ახალი კალედონია

ახალი კალედონია
ახალი კალედონია Nouvelle-Calédonie; ახალი კალედონია
	ჰიმნი: მარსელიეზა;
დედაქალაქი; (და უდიდესი ქალაქი)	ნუმეა; 21°17′ ს. გ. 165°21′ ა. გ. /
ოფიციალური ენა(ები)	ფრანგული
მთავრობა	საფრანგეთის ასოცირებული წევრი
ფართობი
მოსახლეობა
მშპ (მუპ)	2006 შეფასებით
ვალუტა	საფრანგეთის წყნაროკეანური ფრანკი (XPF)
დროის სარტყელი	11
Internet TLD	.nc
სატელეფონო კოდი	687

ახალი კალედონია (ფრანგ. Nouvelle-Calédonie) - საფრანგეთის ზღვისგადაღმა, განსაკუთრებული სტატუსის მქონე ასოცირებული დეპარტამენტი, მდებარეობს წყნარ ოკეანეში, მელანეზიაში. სამხრეთ-დასავლეთიდან ესაზღვრება ავსტრალიის ეკონომიკური ზონა, ჩრდილოეთიდან - ვანუატუ, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან - ფიჯი. დედაქალაქია - ნუმეა.

გეოგრაფია [რედაქტირება]

მთავარი სტატია : ახალი კალედონიის გეოგრაფია.

ახალი კალედონიის რუკა

კუნძულ ახალი კალედონიის უდიდესი ნაწილი მთიანია (უმაღლესი მწვერვალია - მთა პანე, 1 628 მ). სანაპირო საკმაოდ შეჭრილია და მოფენილია ზღვის უამრავი უბით. კუნძული გარშემორტყმულია ყველაზე გრძელი ახალი კალედონიის ბარიერული რიფით.

კლიმატი სასიამოვნოა. საშუალო წლიური ტემპერატურაა — 23-24,5°. კუნძულზე საკმაოდ ბევრი მდინარეა, ტყე კუნძულის ტერიტორიის 15 %-ს მოიცავს. აქ გავრცელებულია ძვირფასი ხის ჯიშები, მათ შორის: წოწვოვანი ხე კაური, ახალკალედონიური ფიჭვი, ხე ნიაული და ა. შ. ახალი კალედონიის ცხოველთა სამყარო ღარიბია.

ისტორია [რედაქტირება]

მთავარი სტატია : ახალი კალედონიის ისტორია.

კუნძული 1774 წელს აღმოაჩინა ჯეიმს კუკმა და უწოდა თავისი სამშობლოს შოტლანდიის ძველი სახელი - კალედონია. ევროპელების აქტიური გადასვლა კუნძულზე დაიწყო 1840-იანი წლებიდან, ესენი იყვნენ სანთლის ხით მოვაჭრეები, რომელთაც შემდეგ მოჰყვნენ ინგლისელი და ფრანგი მისიონერები. 1853 წელს საფრანგეთმა ახალი კალედონია თავის კოლონიად გამოაცხადა. 1946 წელს კუნძულმა მიიღო საფრანგეთის ზღვისგადაღმა სამფლობელოს სტატუსი. 1980-1990-იან წლებში დაიწყო მასიური გამოსვლები. ადგილობრივი აბორიგენი მოსახლეობა (მელანეზიელები) გამოდიოდნენ კუნძულის დამოუკიდებლობის მოთხოვნით.

პოლიტიკური წყობილება [რედაქტირება]

ადმინისტაციულ-ტერიტორიული მოწყობა [რედაქტირება]

ახალი კალედონიის ტერიტორიული მოწყობა

ახალი კალედონია შედგება სამი პროვინციისაგან, რომლებიც თავის მხრივ იყოფიან კომუნებად.

სამხრეთი პროვინცია	ჩრდილოეთი პროვინცია	ლუაიოტე
ტიო იატე ლიილე-დეს-პინსი ლე-მონტ-დორე ნუმეა დუმბეა პაიიტა ბოულოუპარი ლა-ფოა სარამეა ფარინო მოინდოუ ბოურაილი პოია (ჩრდილოეთი ნაწილი)	პოია (სამხრეთი ნაწილი) პოუემბოუტი კონე ბოხი კაალა-გომენი კოუმაკი პოუმი ბელეპი ოუეგოა პოუებო ხიენგხენე ტოუხო პოინდიმიე პონირეხოუენ ხოუაიილოუ კოუაოუა კანალა	ოუბეა ლიფოუ მარე

დემოგრაფია [რედაქტირება]

მოსახლეობის რაოდენობა — 249.0 тыс. (01.01.2009).

წლიური მატება — 1,1 %.

ცხოვრების საშუალო ხანგრძლივობა — 75 лет.

ბავშვთა სიკდილიანობა — 7 ბავშვი 1000-ზე.

ეთნიკური შემადგენლობა: მელანეზიელები (კანაკი) 42,5 %, თეთრკანიანები (ძირითადად ფრანგები) 37,1 %, უვეანები და ფუტუნანები 8,4 %, პოლინეზიელები 3,8 %, ინდონეზიელები 3,6 %, ვიეტნამელები 1,6 %, სხვა 3 %.

ენები: ფრანგული (ოფიციალური), ასევე 33 მელანეზიური და პოლინეზიური დიალექტი.

რელიგია: მოსახლეობის უმრავლესობა ქრისტიანია (კათოლიკე — 60 %, პროტესტანტი — 30 %), ასევე მუსულმანი-სუნიტები (4 %). მელანეზიელები ქრისტიანობასთან ერთად ინარჩუნებენ ტრადიციულ ადგილობრივ სარწმუნოებას.