აფიქსი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება

აფიქსი — სიტყვის შემადგენელი ელემენტი(მორფემა), რომელიც დაერთვის ფუძეს და ცვლის სიტყვის გრამატიკულ ან ლექსიკურ მნიშვნელობას.[1]. აფიქსმა შეიძლება ახალი სიტყვა წარმოქმნას(შე-კეთება) ან მოახდინოს ფლექსია(მაგალითად ფანქრ-ებ-ი).

აფიქსი გაირჩევა მდებარეობის ადგილის და დანიშნულების მიხედვით.

  • ადგილის მიხედვით პრეფიქსია(წინსართი) თუ მარტივ ფუძეს წინ უსწრებს(ვ-წერ);
  • ინფიქსია , თუ მარტივი ფუძის შიგნით მოექცა(ძ-ვ-რა, ფუძე არის ძარ).
  • სუფიქსია, თუ ძირის შემდგომ მოდის(წერ-ილ-ი -> წერ ძირია, ილ სუფიქსი ხოლო კიდურა ი სახელობითი ბრუნვის ნიშანი).

დანიშნულების მიხედვით განსხვავდება: სინტაქსური ურთიერთობის მარეგულირებელი და ფუძის მნიშვნელობის შემცვლელი ანუ მაწარმოებელი აფიქსი. სინტაქსური ურთიერთობის მაჩვენებელია ბრუნვის(არსებით სახელებში), პირის(ზმნაში) და სხვა ნიშნები[2].

აფიქსი, როგორც სიტყვის ნაწილი, უპირისპირდება მარტივ ფუძეს ფუნქციის მიხედვით: ფუძეს მნიშვნელობა აქვს უაფიქსოდაც(კაც-, სახლ-, გზა- ...), აფიქსი კი ფუძეს საჭიროებს რომ თავისი დანიშნულება ცხადყოს[2].

აფიქსი, როგორც დამოუკიდებელ მნიშვნელობას მოკლებული ელემენტი, განსხვავდება ნაწილაკისაგან[2].

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება]