ალექსანდრე ფერსმანი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება

ალექსანდრე ფერსმანი

ალექსანდრე ფერსმანი
ალექსანდრე ფერსმანის ბიუსტი
დაბადების თარიღი 27 ოქტომბერი/8 ნოემბერი 1883
დაბადების ადგილი სანქტ-პეტერბურგი
გარდაცვალების თარიღი 20 მაისი 1945
გარდაცვალების ადგილი სოჭი
სამეცნიერო სფერო გეოლოგია, გეოქიმია, მინერალოგია
მუშაობის ადგილი რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის მინერალოგიის მუზეუმი
ალმა-მატერი მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
ცნობილია როგორც გეოქიმიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი
ჯილდოები და პრემიები ლენინის სახელობის პრემია,
სსრკ სახელმწიფო პრემია,
შრომის წითელი დროშის ორდენი და სხვ.

ალექსანდრე ევგენის ძე ფერსმანი (რუს. Ферсман, Александр Евгеньевич; დ. 27 ოქტომბერი/8 ნოემბერი 1883, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 20 მაისი 1945, სოჭი) — რუსი გეოქიმიკოსი და მინერალოგი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1919). სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი (1927-1929 წწ.). გეოქიმიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. ვლადიმერ ვერნადსკის (1863-1945) მოწაფე.

ბიოგრაფია[რედაქტირება]

ალექსანდრე ფერსმანმა 1907 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი. 1907-1909 წწ. მუშაობდა ალფრედ ფრანსუა ლაკრუასთან პარიზში და ვიქტორ მორიც გოლდშმიდტთან ჰაიდელბერგში.

პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა მოსკოვის უნივერსიტეტში (1909-1911); სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს მდივანი (1924-1927 წწ.); პრეზიდიუმის წევრი (1929-1945 წწ.); სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის რადიუმის ინსტიტუტის (1922-1926 წწ.) დირექტორი; მინერალოგიური მუზეუმის (1919-1930 წწ.; ფერსმანის გარდაცვალების შემდეგ მუზეუმს მისი სახელი მიენიჭა) დირექტორი; მიხელ ლომონოსოვის სახელობის კრისტალოგრაფიის, მინერალოგიისა და პეტროგრაფიის ინსტიტუტის (1930-1939 წწ.) და გეოლოგიის მეცნიერებათა ინსტიტუტის (1942-1945 წწ) დირექტორი; სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ურალის ფილიალის (1932-1938 წწ.) და ს. კიროვის სახელობის კოლის სამეცნიერო-კვლევითი ბაზის (1930-1945 წწ.) თავმჯდომარე.

სამეცნიერო მოღვაწეობა[რედაქტირება]

მისი შრომები უმთავრესად შეეხება დედამიწის ქერქში ელემენტების მიგრაციისა და კლარკების პრობლემებს, ბუნებრივი არაორგანული პროცესების ენერგეტიკული ანალიზის, პეგმატიტების გეოქიმიისა და რეგიონული გეოქიმიის საკითხებს. გეოქიმიური მეთოდების გამოყენებით იკვლევდა კოლის ნახევარკუნძულის, შუა აზიის, ურალისა და სხვა სასარგებლო წიაღისეულს. არის მრავალი სამეცნიერო-პოპურალური წიგნისა და წერილის ავტორი.

1943 წელს ფერსმანს მიენიჭა ლონდონის გეოლოგიური საზოგადოების უოლასტონის სახელობის პალადიუმის მედალი.

ჯილდოები[რედაქტირება]

ალექსანდრე ფერსმანი ვ.ი. ლენინის სახელობის პრემიისა (1929) და სსრკ სახელმწიფო პრემიის (1942) ლაურეატია. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენით. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიაში დაწესებული იყო ფერსმანის სახელობის პრემია.

ხსოვნა[რედაქტირება]

ფერსმანის სახელობისაა ორი მინერალი: ფერსმიტი და ფერსმანიტი. მისი სახელობისაა რამდენიმე გეოგრაფიული ობიექტი, მ.შ. მთა, უღელტეხილი; ფერსმანის სახელს ატარებს მთვარის ერთ-ერთი ვულკანური კრატერი. მოსკოვში არის ფერსმანის სახელობის ქუჩა.

თხზულება[რედაქტირება]

  • Избр. тр., т. 1–7, М., 1952–62.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]

ლიტერატურა[რედაქტირება]

  • ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, გვ. 272, თბ., 1986 წელი.
  • Александр Евгеньевич Ферсман, 2 изд., М., 1964 (Материалы к биобиблиографии ученых СССР. Серия геологических наук, в. 19);
  • Щербаков Д. И., А. Е. Ферсман и его путешествия, 2 изд., М., 1953.