ავსტრალია
ვიკიპედიიდან
(გადამისამართდა გვერდიდან ავსტრალია (ქვეყანა))
|
|||||
| ჰიმნი: Advance Australia Fair | |||||
 |
|||||
| დედაქალაქი | კანბერა |
||||
| უდიდესი ქალაქი | სიდნეი | ||||
| ოფიც. ენები | ინგლისური | ||||
| მთავრობა | საპარლამენტო და კონსტიტუციური მონარქია | ||||
| -მონარქი | ელისაბედ II | ||||
| -გენერალ-გუბერნატორი | მაიკლ ჯეფერი | ||||
| -პრემიერ-მინისტრი | კევინ რუდი | ||||
| ფართობი - საერთო - წყალი (%) |
7,741,220 კმ² (მე-6) 1% |
||||
| მოსახლეობა - 2008 სავ. - 2006 ცენზი - სიმჭიდროვე |
21,225,000 (53-ე) 19,855,288 2.6 ად/კმ² |
||||
| მშპ (ppp) - საერთო - ერთ მოსახლეზე |
2007მიახლ. $18.4 მილიარდი (მე-17) $34,359 (14-ე) |
||||
| აგი (2007) |  0.962 (მაღალი) (მე-3) |
||||
| ვალუტა | ავსტრალიური დოლარი (AUD) |
||||
| დროის სარტყელი | (UTC +8-დან +10.5-მდე) | ||||
| -ზაფხულის დრო | (UTC +9-დან +11.5-მდე) | ||||
| ქვეყნის კოდი | AUS | ||||
| ccTLD | .au | ||||
| სატელეფონო კოდი | +61 |
||||
სექციების სია |
[რედაქტირება] სახელწოდება
- ოფიციალური: ავსტრალიის კავშირი.
- ინგლისური: Australia, Commonwealth of Australia.
- ეტიმოლოგია: წარმოსდგება ლათინურისაგან terra australis incognita ანუ „უცნობი სამხრეთი მიწა“. მეტიუ ფლინდერსი (1774-1814) იყო პირველი ევროპელი მკვლევარი, რომელმაც გარს შემოუარა კონტინენტს, აღწერა მისი სანაპირო ზოლი და თავის პუბლიკაციებში პირველად გამოიყენა ტერმინი „ავსტრალია“.
- ქვეყნის კოდი: AU.
[რედაქტირება] გეოგრაფია
ქვეყანა მდებარეობს სამხრეთ ნახევარსფეროში, ავსტრალიის მატერიკზე, კუნძულ ტასმანიასა და მრავალრიცხოვან პატარა კუნძულებზე. ავსტრალიის მფლობელობაშია რამდენიმე მცირე კუნძული, ე.წ. გარე ტერიტორიები, აგრეთვე სექტორი ანტარქტიდაზე.
- ფართობი: 7.686.850 კვ.კმ.
- საზღვაო საზღვარი: 27,945 კმ.
- ბუნება: ტერიტორიის 40% ტროპიკებს წარმოადგენს, ერთი მესამედი უდაბნოა (დიდი ქვიშიანი უდაბნო, ვიქტორიის დიდი უდაბნო, გიბსონის ქვიანი უდაბნო). გეოგრაფიული რაიონები - დას. ავსტრალიის ზეგანი, ცენტრ. დაბლობი, აღმ. ავსტრალიის მთები. მთის მასივები - მაკდონელი, ჰამერსლი, კიმბერლი, ნალარბორი, ავსტრალიის ალპები. უმაღლესი მწვერვალი - მთა კოსციუშკო, 2.228 მ. უდიდესი მდინარეები (კმ) - დარლინგი 2740, მარი (მურეი) 2520, მარამბიჯი 1575, ლაკლანი 1370. უდიდესი ტბები (კვ.კმ) - ეირი 9.500, ტორენსი 5.745, გერდნერი 4.351. უდიდესი კუნძულები (კვ.კმ) - ტასმანია 64.519, მელვილი 5.786, კენგურუ 4.416. ნახევარკუნძულები - კეიპ-იორკი, არნემლენდი, ეირი. კლიმატი - მშრალი, ტროპიკული, ზომიერი.
- ბუნებრივი რესურსები: ბოქსიტები, ქვანახშირი, რკინის მადანი, სპილენძი, კალა, ოქრო, ვერცხლი, ურანი, ნიკელი, ვოლფრამი, მინერალური სილა, ტყვია, თუთია, ალმასი, ბუნებრივი აირი, ნავთობი;
[რედაქტირება] სახელმწიფო
- სახელმწიფო სისტემა: კონსტიტუციური მონარქია - ფედერალური საპარლამენტო სახელმწიფო.
- სახელმწიფოს მეთაური: დიდი ბრიტანეთის დედოფალი ელისაბედ II (1952 წლიდან), რომელსაც ქვეყანაში წარმოადგენს გენერალ-გუბერნატორი.
- მთავრობის მეთაური: პრემიერ-მინისტრი (John Winston HOWARD, 1996).
- საკანონმდებლო ორგანო: ორპალატიანი პარლამენტი (150+76 წევრი).
- ეროვნული დღესასწაული: 26 იანვარი - ავსტრალიის დღე.
[რედაქტირება] ადმინისტრაციული დაყოფა
ქვეყნის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულებია: 6 შტატი (state) და 2 ტერიტორია (territory).
- ახალი სამხრეთ უელსი – დასავლეთი ავსტრალია – ვიქტორია – კვინსლენდი – სამხრეთი ავსტრალია – ტასმანია – ფედერალური ტერიტორია – ჩრდილოეთი ტერიტორია
[რედაქტირება] სამფლობელოები
- ეშმორი და კარტიე – ქოქოსის (კილინგის) კუმძულები – ნორფოლკი – ქორალის ზღვის კუნძულები – შობის კუნძული – ჰერდი და მაკდონალდი
[რედაქტირება] დემოგრაფია
- მოსახლეობა: 20 181 000 (2003), მათ შორის: ანგლო-ავსტრალიელები - 73%, ინგლისელები - 6%, იტალიელები - 4%, აბორიგენები - 228 ათასი.
- ენები: ინგლისური, აბორიგენთა ენები.
- რელიგია: 26% კათოლიკე, 24% ანგლიკანელი.
- ქალაქები (ათ.): კანბერა (327), სიდნეი (4.250), მელბურნი (3.610), ბრისბენი (1.545), პერტი (1.375), ადელაიდა (1.087).
[რედაქტირება] ეკონომიკა
საკვანძო როლი ენიჭება სამთო-მოპოვებით მრეწველობას და სოფლის მეურნეობას. აქვს ენერგეტიკული და მინერალური ნედლეულის დიდი მარაგი.
- ეროვნული პროდუქტი: მოცულობა - 383 მლრდ $ (მე-14 ადგილი); 1 სულ მოსახლეზე - 20.650 $; სტრუქტურა (%): სოფლის მეურნეობა 8, მრეწველობა 22, მომსახურება 69.
- ბიუჯეტი: 86.800 მლნ $.
- ვალუტა: ავსტრალიური დოლარი (AUD);
[რედაქტირება] ისტორია
- XX ს.: ავსტრალიის კავშირი შეიქმნა 1901 წელს, ავტონომია დიდი ბრიტანეთისაგან მიიღო 1942 წელს. [[1967] წელს აბორიგენებს მიეცათ ყოველგვარი მოქალაქეობრივი უფლება. 1999 წელს აქ ჩატარდა რეფერენდუმი, რომელისაც უნდა გაერკვია ქვეყნის პოლიტიკური მოწყობის საკითხი. მოსახლეობის უმრავლესობამ უარყო რესპუბლიკური მოწყობის მოდელი და მხარი დაუჭირა არსებულ სისტემას.
[რედაქტირება] მემკვიდრეობა
- სიდნეი - ავსტრალიის მუზეუმი, სამხატვრო გალერეა;
- მელბურნი – ვიქტორიის ეროვნული გალერეა, ეროვნული სტადიონი;
- ბრისბენი - ბოტანიკური ბაღი (1899 წ.),
- კანბერა — რადიოტელესკოპი, რომლითაც აღმოჩენილ იქნა კვაზარი და პულსარი.
- კაკადუს ეროვნული პარკი, დიდი ბარიერის რიფი, ტასმანიის ნაკრძალი, ვილანდრას ტბათა რეგიონი.
[რედაქტირება] ცნობილი ავსტრალიელები (XX ს.)
- პოლიტიკოსები - ჯონ ჰოვარდი, გოფ უიტლემი;
- მეცნიერები - უილიამ ბრეგი (ნობელიანტი ფიზიკოსი), ჰოვარდ ფლორი (პენიცილინის თანაგამომგონებელი),
- მომღერლები - ოლივია ნიუთონ-ჯონი, ნატალი იმბრულია, კაილი მინოუგი;
- მსახიობები - რასელ ქროუ, მელ გიბსონი, ნიკოლ კიდმანი, პეტა უილსონი (ნიკიტას როლის შემსრულებელი სერიალში მას ერქვა ნიკიტა);
- სპორტსმენები - როდ ლეივერი, ჯონ ნიუქომბი, ივონ გულაგონგი, ლეითონ ჰიუითი (ყველა ჩოგბურთელია).
ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
